Naar het overzicht
van stukken over de proefkolonie





De nakomelingen van Lucas Lucassen en Mechtild Mulder die hun koloniebestaan prolongeren

De nakomelingen bevalt het blijkbaar goed op de kolonie. Van de zeven kinderen overlijdt Aleida jong, de andere zes vestigen zich vroeg of laat op de kolonie. Dat zet zich bij de volgende generatie voort. Om een indruk van de omvang van die operatie te geven: in de kolonistendatabase staan 74 mensen met de naam Lucassen.

Daar moeten nog bij opgeteld de kinderen van de vrouwelijke Lucassens die met andere achternamen door het leven gaan. Van de 74 genoemde Lucassens zijn er dertien die niet alleen hun jeugd op de kolonie doorbrengen maar op volwassen leeftijd ook kiezen voor het koloniale bestaan.

Ik ga ze niet allemaal doen, maar alleen de zes kinderen van Lucas en Mechtild Mulder. Daarbij loop ik alleen de stamboeken langs, voor een vollediger begrip zou ook de post van de permanente commissie er bij genomen moeten worden. De ingekomen post is tot en met 1847 gedigitaliseerd en geÔndexeerd, zie hier en vink het vakje 'correspondentie MvW' aan.

De ingekomen post van daarna tot 1859 zit bij de besluiten en uitgaande post van de permanente commissie. Die is alleen op het archief in te zien en is op datum (die ik hieronder steeds noem) te vinden in de invnrs 352 tot en met 925, zie de inventaris.

De zes kinderen van Lucas Lucassen en Mechtild Mulder verwerven zich:

Een plek in de koloniŽn
Een hoeve in de vrije koloniŽn
Gerhardus
31 augustus 1832 2 april 1833
Wilhelmus

26 augustus 1837
Albertus

7 september 1838
Anna Maria

23 juli 1846
Henricus
18 januari 1847
Mechtilda 11 augustus 1838 1859-1861

Ik doe ze hieronder in volgorde van hun leeftijd:

Gerhardus of Gradus Lucassen

Op 24 augustus 1832 trouwt de oudste zoon Gerhardus of Gradus Lucassen met een dochter van de kolonist uit Tiel die ook een hoeve in Wateren had Cornelis van Os.

Het pas getrouwde echtpaar wordt per 31 augustus 1832 als arbeidershuisgezin geplaatst in een woning aan de buitenkant van het eerste gesticht te Veenhuizen. Ze staan in het stamboek van arbeidersgezinnen met invnr 1573 op scan 46, woning 27. Dat duurt niet lang, ze worden op 2 april 1833 verblijd met een hoeve in de vrije koloniŽn: Groot Wateren nummer 2, hetzelfde huis waar Gradus eerder met zijn ouders gewoond heeft.

Ze staan in het stamboek Wilhelminaoord 1830-1835 met invnr 1354 op scan 97. Met nog weinig eigen kinderen kan de directie er lekker veel ingedeelden bij stoppen!

De inschrijving loopt door in het stamboek Wilhelminaoord 1836-1840 met invnr 1355 op scan 96 en het stamboek 1841-1848 met invnr 1356 op scan 100. Ze verhuizen 14 januari 1847 naar kolonie 1 Frederiksoord hoeve 26, het stamboek met invnr 1350 scan 27 en het daar op volgende stamboek Frederiksoord 1848-1859 met invnr 1351 scan 28.

Ze verhuizen 18 juli 1856 naar Wilhelminaoord, stamboek 1848-1859 invnr 1357 scan 108, hoeve 5 van Groot Wateren en dan zijn ze weer terug waar de echtelieden hun jeugd hebben doorgebracht. Om mij onbekende redenen neemt de permanente commissie op 8 november 1858 N5 het besluit dat het gezin per 1 december 1858 verhuist naar de Veenderij bij het derde gesticht te Veenhuizen, tegelijk met broer Wilhelmus en zijn gezin.

Verder dan 1859 ga ik nooit, dus ik eindig met de gezinssamenstelling volgens de stamboeken (niet gecheckt met genealogieŽn):

● Gerhardus Lucassen dus, hij zal 2 augustus 1878 te Assen overlijden. Getrouwd met
● Geertrui van Os, geboren 25 april 1811. Kinderen:

● Johanna Lucassen, geboren 14 november 1834, op 6 augustus 1855 N10 neemt de permanente commissie een besluit over haar en op 31 augustus 1855 wordt zij gehuwd ontslagen,
● Lucas Lucassen, geboren 13 september 1836, maar hij overlijdt te Ommerschans 17 augustus 1856,
● Cornelis Lucassen, geboren 1 februari 1838,
● Johanna Catharina Cecilia Lucassen, geboren 3 december 1840,
● Arnolda Lucassen, geboren 7 juni 1843,
● Thomas Johannes Lucassen, geboren 29 maart 1845,
● Michael Antoon Lucassen, geboren 29 maart 1847 (vernoemd naar de man waar zus Anna Maria mee getrouwd is),
● Johannes Lucassen, geboren 5 december 1848, maar hij overlijdt 6 december 1851,
● Willibrordus Lucassen, geboren 5 april 1850,
● Albertus Hendrikus Lucassen, geboren 25 januari 1852,
● Augustinus Lucassen, geboren 7 maart 1855,
● Gerhardus Alphonsius Lucassen, geboren 11 november 1857.

Wilhelmus Lucassen

Wilhelmus Lucassen is als eerste Ė 23 april 1825 Ė getrouwd, met een dochter van proefkolonist Jacobus de Wals uit Geertruidenberg. Zevenen halce maand later, op 7 december van dat jaar, wordt te Diever geboren Lukas Lukassen.

Het is mij een raadsel waar het stel en hun kind daarna uithangen. Wilhelmus blijft gewoon ingeschreven staan in het huishouden van zijn ouders, invnr 1352 scan 35, tot hij op 7 oktober 1827 ontslagen wordt. Zijn bruid blijft ingeschreven bij haar ouders, invnr 1346 scan 9, tot zij op 31 oktober 1827 ontslag krijgt.

Volgens de kolonistendatabase wordt het echtpaar op laatstgenoemde datum vanuit Wateren als arbeidersgezin in Veenhuizen I geplaatst. Maar in die stamboeken kan ik ze nergens vinden en in tegenspraak daamee is dat er in 1828, 1831, 1833 en 1835 kinderen van het stel geboren worden te Wateren.

Ik vind ze pas weer terug in het register van arbeidersgezinnen 1834-1847 met invnr 1574 op scan 47 in woning 3 van het eerste gesticht. Maar daar staat als aankomstdatum in Veenhuizen 26 augustus 1837, en dat kan niet, want er staat ook dat zij op 26 augustus 1837 vanuit Veenhuizen worden geplaatst als vrije kolonistengezin in hoeve 3 van Wateren.

Overigens is 26 augustus 1837 ook nog de geboortedatum te Wateren van het zesde kind van het echtpaar dus er klopt niets van. Hier zal de correspondentie van de permanente commissie uitkomst moeten brengen.

Ze zijn vanaf dit moment wel te volgen. Ze staan in het sStamboek Wilhelminaoord 1836-1840 met invnr 1355 op scan 97. Woning 3 van Wateren, dat is naast de plek waar Wilhelmus vanaf 1822 met zijn ouders gewoond heeft.

De inschrijving loopt door in het stamboek Wilhelminaoord 1841-1848 met invnr 1356 op scan 101 en daarna in het stamboek Wilhelminaoord 1848-1859 met invnr 1357 op scan 106. 

Op 1 december 1858 wordt het gezin overgeplaatst naar de Veenderij bij het derde gesticht te Veenhuizen, tegelijk met broer Gerardus en zijn gezin. Volgens de kolonistendatabase is hij schaapherder in dienst van de Maatschappij.

Ik eindig met de gezinssamenstelling volgens de stamboeken (niet gecheckt met genealogieŽn):

● Wilhelmus Lucassen, gedoopt 2 februari 1803, hij zal 5 mei 1874 te Veenhuizen overlijden. Getrouwd met:
● Hendrika de Wals, geboren 21 maart 1803. Kinderen:

● Lucas Lucassen, geboren 7 december 1825, hij vertrekt 3 mei 1854 met drie maanden verlof, maar is 15 juli 1854 weer terug; de permanente commissie besluit op 26 februari 1856 N26 dat hij met ontslag mag en hij vertrekt op 2 mei 1856
● Jacobus Lucassen, geboren 13 augustus 1828, maar hij overlijdt 29 april 1846,
● Michael Hendrik Lucassen, geboren 15 juli 1831. De permanente commissie besluit 17 november 1852 N6 dat hij mag trouwen met kolonistendochter A. Rekveld en dat die hoeve op zijn naam overgeschreven mag worden. Eerder is er al een besluit over hem genomen op 6 februari 1850 N5, maar ik weet niet wat daar in staat,
● Petronella Lucassen, geboren 14 maart 1833, zij gaat 12 oktober 1850 met drie maanden verlof, maar is 1 december 1850 weer terug; daarna gaat ze weer op 13 mei 1854 en dan blijft ze weg,
● Catharina Lucassen, geboren 22 augustus 1836, ze vertrekt 2 november 1854 om ergens te gaan dienen,
● Magtilda Lucassen, geboren 26 augustus 1837, zij gaat 10 september 1857 een baantje zoeken in de gewone maatschappij, maar is 19 december 1857 weer terug,
● Adrianus Lucassen, geboren 17 juni 1840, hij deserteert 1 juni 1857 van de kolonie,
● Petrus Lucassen, geboren 2 juni 1842,
● Willem Lucassen, geboren 28 juni 1845.

Henricus Lucassen

Henricus Lucassen gaat eerst vierenhalf jaar in militaire dienst, keert dan terug en trekt 6 augustus 1836 de wijde wereld in. Niet zo heel wijd, want in het vlakbij gelegen Steenwijk trouwt hij 13 oktober 1837 met Akke Boensma.

Daarna woont het echtpaar in de buurt van de kolonie, mogelijk in een huttendorp. Tot er dankzij de subcommissie Nijmegen een koloniale hoeve voor hen is. Op 18 januari 1847 betrekken ze hoeve 84 van Wilhelminaoord, zie het stamboek met invnr 1356 op scan 84. Zijn echtgenote wordt ingeschreven als Agida Poensma.

De inschrijving loopt door in het stamboek Wilhelminaoord 1848-1859 met invnr 1357 op scan 85. Op 5 september 1850 verhuizen ze naar hoeve 86, twee scans verder.

Van 5 april 1849 tot 21 maart 1850 is Henricus Lucassen 'gemeensman' van Wilhelminaoord. Dat houdt in dat hij zitting heeft in de Raad van Toezicht van Wilhelminaoord en in de Raad van Policie en Tucht in de Vrije KoloniŽn. De zaken die hij behandelt staan op deze lijst. Uit zijn ondertekeningen met kruisjes blijkt dat hij niet kan lezen en schrijven.

Verder dan 1859 ga ik nooit, maar volgens de kolonistendatabase kan er op de scans verder gekeken worden bij hoeve 114 invnr 3000, hoeve 62 invnr 3001, hoeve 62 invnr 3002, hoeve 62 invnr 3003, hoeve 62 invnr 3004, hoeve 62 invnr 3005, hoeve 87 invnr 3006, hoeve 87 invnr 3007, hoeve 113 invnr 3012.

Ik besluit hier met de gezinssamenstelling volgens de stamboeken (niet gecheckt met genealogieŽn):

● Henricus Lucassen, geboren 26 augustus 1810, hij overlijdt 19 april 1874 te Frederiksoord. Getrouwd met
● Akke Boensma of Agida Poensma, geboren 16 augustus 1816. Kinderen:

● Lukas Lucassen, geboren 20 augustus 1838,
● Bouke Lucassen, geboren 26 juni 1840,
● Johanna Petronella Lucassen, geboren 21 november 1843,
● Hendrika Johanna Lucassen, geboren 23 mei 1846,
● Petrus Lucassen, geboren 29 augustus 1849, maar hij overlijdt 5 mei 1850,
● Agieda Lucassen, geboren 12 april 1851,
● Johanna Lucassen, geboren 15 januari 1854,
● Petrus Lucassen, geboren 28 juli 1856.

Mechtilda Lucassen

Mechtilda (die alleen in de kolonie-administratie Petronella heet) Lucassen trouwt met een zoon van Burks, die als voornaam Gilliam of Willem heeft. Dat huwelijk vindt plaats op 26 september 1835 te Vledder. Ze kennen elkaar van Wateren, want daar hadden allebei hun ouders vanaf 1822 een hoeve.

De eerste jaren zitten ze in Wolvega, want daar worden in 1836 en in januari 1838 kinderen van het stel geboren, maar op 11 augustus 1838 komen ze de kolonie binnen. Ze krijgen een woning als arbeidershuisgezin te Veenhuizen. Volgens het register van arbeidersgezinnen met invnr 1574 op scan 51 wonen ze eerst in woning 52 en een hut bij het eerste gesticht en later in woning 7 van het 3e gesticht.

Op 10 maart 1846 wordt Giliam Burks bevorderd tot het hoogste dat een kolonist kan bereiken, hij wordt hoevenaar op een van de grote boerderijen op het terrein rond de gestichten te Veenhuizen. Ze staan nu in het stamboek van hoevenaars met invnr 1582 waar geen scans van zijn. De aantekeningen zijn niet duidelijk, maar het lijkt er op dat ze bij het tweede gesticht eerst hoeve 4 en later hoeve 3 bewonen.

De inschrijving loopt door in het register van hoevenaars 1848-1859 met invnr 1583, ook geen scans. Op 5 februari 1851 N7 bespreekt de permanente commissie over Burks binnengekomen informatie met als gevolg dat het gezin op 8 mei 1851 weer wordt teruggezet in de rangen van arbeiders. De promotie heeft dus iets meer dan vijf jaar geduurd.

Ze staan nu in het stamboek van arbeiders van 1848 tot 1859 met invnr 1575 op scan 76. Het gezin woont nu aan de buitenkant van het derde gesticht, eerst woning 64, later woning 35. Ze verzoeken om in de vrije koloniŽn te worden geplaatst, maar dat wordt op 21 oktober 1852 N6 door de permanente commissie afgewezen.

Verder dan 1859 ga ik nooit, maar blijkbaar behoren ze tot de arbeidershuisgezinnen die als de Staat de gestichten te Ommerschans en Veenhuizen overneemt, tussen 1859 en 1861 naar de vrije koloniŽn worden overgebracht, want de kolonistendatabase meldt dat ze staan vermeld op hoeve 134 in invnr 2999 en hoeve 119 in invnr 3000, en dat zijn stamboeken van Frederiksoord.

De kolonistendatabase meldt ook dat het gezin op 25 september 1862 uit de kolonie deserteert. De gezinssamenstelling volgens de stamboeken (niet gecheckt met genealogieŽn):

● Giliam Burks, geboren 20 december 1807. Hij is getrouwd met
● Mechtilda Lucassen, geboren 7 september 1813, zij zal 17 april 1865 te Ommen overlijden. Ze hebben de volgende kinderen:

● Elizabeth Burks, geboren 18 september 1836 te Wolvega, maar zij overlijdt 18 oktober 1854,
● Lukas Burks, geboren 23 januari 1838 te Wolvega,
● Anna Maria Burks, geboren 4 juni 1839 te Veenhuizen, wat ook de geboorteplaats is van alle volgende kinderen,
● Geertruij Gerdina Burks, geboren 11 mei 1842, maar zij overlijdt 21 juli 1855,
● Machtilde Burks, geboren 2 juni 1844,
● Guillaume Burks, geboren 22 juni 1846,
● Klazina Burks, geboren 13 april 1848,
● Aleida Burks, geboren 14 maart 1850, maar zij overlijdt 13 oktober 1854,
● Johannes Burks, geboren 23 april 1851,
● Jacoba Burks, geboren 15 april 1854,
● Hendrika Burks, geboren 23 april 1857.

April is een drukke maand met verjaardagen. De sterfgevallen in 1854 zullen te maken hebben met de cholera.

Albertus Lucassen

Albertus Lucassen trouwt van huis uit. De heugelijke gebeurtenis vindt plaats op 7 september 1838 en de bruid is een dochter van een kolonist.uit Schiedam Jacobus Hille. Ze kunnen meteen een koloniale hoeve in Frederiksoord betrekken dankzij de Provinciaal Commandant van Limburg.

Die heeft vanwege de door hem opgehaalde contributies recht op hoeves in de koloniŽn. Zo is de schoonvader van Albertus ook op de kolonie gekomen. Meer kandidaten heeft de commandant blijkbaar niet dus Albertus en zijn bruid komen terecht op hoeve 110, in het stamboek van Frederiksoord 1835-1841 met invnr 1349 scan 111.

De inschrijving loopt door in het stamboek 1841-1848 met invnr 1350 op scan 117. Hťťl vťťl wisselende ingedeelden. Van 8 februari 1844 tot 17 oktober 1844 is Albertus Lucassen 'gemeensman' van Frederiksoord. Dat houdt in dat hij zitting heeft in de Raad van Toezicht van Frederiksoord en in de Raad van Policie en Tucht in de Vrije KoloniŽn. De zaken die hij behandelt staan op deze lijst.

Op 14 mei 1844 N12 besluit de permanente commissie dat Albertus per 1 juni 1844 wordt aangesteld als wijkmeester en in dat kader verhuist het gezin naar de wijkmeesterswoning (dat is een hoeve zonder een lapje land eromheen) met nummer 131, terwijl de vorige wijkmeester in woning 110 komt.

Door die bevordering komt Albertus ook te staan in het personeeelsregister met invnr 998 folio 13. Daarvan zijn geen scans maar er staat alleen dat hij drie gulden per week voor dat werk betaald krijgt. Albertus wijkmeestert op scan 138 van hetzelfde stamboek en daarna in het stamboek Frederiksoord 1848-1859 met invnr 1351 op scan 141. Op 23 juli 1846 wordt vader Lucas Lucassen als ingedeelde bij hun in huis gestopt. Dat blijft zo tot hij op 26 mei 1851 overlijdt

Als wijkmeester treedt Albertus af en toe op bij de tuchtraden. Zo zit hij bij de Raad van Toezicht van Frederiksoord in bijlage 1 op deze pagina, waar hij ook een rapport over een dronken ingedeelde inlevert.
En op de daarop volgende zittingen op deze pagina komt hij een paar keer voor als getuige en aangever.

Op 14 juni 1853 N19 besluit de permanente commissie dat Albertus als wijkmeester zal worden ontslagen, er staat in het stamboek niet bij of dat op eigen verzoek is of niet, dan zal in de post moeten worden nagekeken. Op 18 juli 1853 is dat ontslag een feit, het gezin verlaat de wijkmeesterwoning en verhuist naar hoeve 22 van Frederiksoord, zelfde stamboek scan 24.

Dat duurt nog geen jaar want op 24 april 1854 gaan ze over naar hoeve 81, zelfde stamboek scan 87. In de kantlijn is bijgeschreven dat de permanente commissie op 29 augustus 1854 N15 besluit dat Albertus tot vrijboer zal worden bevorderd en die bevordering vindt op 9 september 1854 plaats. Dat houdt in dat hij zijn eigen tijd mag indelen en niet meer elke ochtend de orders van de wijkmeester in ontvangst hoeft te nemen.

Verder dan 1859 ga ik nooit, maar volgens de kolonistendatabase kan verder op de scans worden gekeken bij hoeve 81 invnr 2999, hoeve 81 invnr. 3000 en hoeve 50 invnr 3001. De kolonistendatabase meldt ook nog dat het gezin op 23 november 1867 met ontslag naar Almelo vertrekt. Waarom dat is zal wel in de bestuursverslagen staan.

Ik besluit weer met de gezinssamenstelling volgens de stamboeken (niet gecheckt met genealogieŽn):

● Albertus Lucassen, geboren 13 juli 1816, hij zal 25 juli 1893 te Almelo overlijden. Getrouwd met:
● Hendrina Hille(n), geboren 15 februari 1817. Kinderen:

● Machtilda Johanna Lucassen, geboren 25 augustus 1739, zij vertrekt 21 april 1855 om ergens te gaan dienen, maar wordt 5 maart 1857 weer in het gezin opgenomen op grond van een besluit van de permnanente commissie van 24 februari 1857 N4,
● Jacobus Johannes Lucassen, geboren 14 november 1840,
● Margrita Adriana Lucassen, geboren 9 januari 1843,
● Lucas Wilhelmus Lucassen, geboren 26 januari 1845, maar hij overlijdt 24 april 1848,
● Caspar Silvester  Lucassen, geboren 3 juni 1847, maar hij overlijdt 25 april 1848,
● Adriana Maria Lucassen, geboren 19 februari 1849,
● Hendrikus Franciscus Lucassen, geboren 3 maart 1851,
● Johanna Henderina Lucassen, geboren 23 februari 1853,
● Louisa Maria Sophia Lucassen, geboren 14 maart 1855,
● Agatha Lucassen, geboren 12 juli 1857,
● Lucas Wilhelmus Lucassen, geboren 17 maart 1850.

Anna Maria Lucassen

Anna Maria Lucassen trouwt met Michiel Antonius Overhoff, die evenals zijn broer Hendricus door de regenten van het Wees- en Kinderhuis in Bergen op Zoom als ingedeelde is geplaatst in de kolonie. Het huwelijk vindt plaats op 2 mei 1843 en dan trekt Overhoff bij het gezin Lucassen in, invnr 1350 op scan 4.

Als vader Lucas Lucassen op 23 juli 1846 is overgeplaatst naar het huishouden van zoon Albertus Lucassen, drijven Overhoff en Anna Maria verder hoeve 3 van Frederiksoord. De inschrijving loopt door in het stamboek Frederiksoord 1848-1859 met invnr 1351 op scan 5.

Verder dan 1859 ga ik nooit, maar de kolonistendatabase meldt dat ze verder op de scans te vinden zijn bij hoeve 1 invnr 2999, hoeve 3 invnr 3000, hoeve 3 invnr 3001, hoeve 3 invnr 3002, hoeve 3 invnr 3003, hoeve 3 invnr 3004, hoeve 3 invnr 3005.

De kolonistendatabase meldt ook dat het echtpaar altijd op de kolonie blijft wonen. Ze komen terecht in Rustoord I, het bejaardentehuis voor echtparen, waar Anna Maria na vijf dagen verblijf overlijdt op 16 december 1894, waarna Michael Anton Overhoff gaat naar Rustoord II, het bejaardentehuis voor alleenstaanden en daar in 1907, dus al een stuk in de twintigste eeuw, overlijdt.

Ik besluit weer met de gezinssamenstelling volgens de stamboeken (niet gecheckt met genealogieŽn):

● Michael Anton Overhoff, geboren 1 mei 1821. Getrouwd met
● Anna Maria Lucassen, geboren 14 mei 1821. Ze hebben de volgende kinderen:

● Francisca Johanna Overhoff, geboren 25 februari 1844,
● Lucas Overhoff, geboren 19 november 1846,
● Lijda Overhoff, geboren 15 januari 1850, maar zij overlijdt 3 juli 1850,
● Machtilda Overhoff, geboren 17 december 1852,
● Antonius Overhoff, geboren 17 juni 1856.

Zie ook de archiefstukken uit de beginperiode over Lucassen of de familie in de stamboeken of ga terug naar hun openingspagina.