Naar het overzicht
van stukken over de proefkolonie





De verdere geschiedenis van zoon Henderikus Biemans


Hend(e)rikus Biemans staat in de kolonieadministratie als geboren op 6 februari 1810, maar volgens famnilie-onderzoekers moet dat zijn 17 januari 1811. Zeker is dat hij een zoon is van Leonardus Biemans en Aaltje Riem en dat de geboorte plaats vindt te Gorinchem.

Hij komt met zijn ouders mee als ze naar de proefkolonie gaan en op donderdag 29 oktober 1818, behorend tot de eerste vijf gezinnen van proefkolonisten, in Frederiksoord aankomen. Vanaf 1825 staat hij als bewoner van 1825 ingeschreven in de stamboeken
● Frederiksoord 1825-1828 met invnr 1346 op scan 7,
● Frederiksoord 1829-1830 met invnr 1347 op scan 5, en
● Frederiksoord 1830-1835 met invnr 1348 op scan 15.

Hoeve 13 is in later jaren afgebroken, maar stond aan wat nu de Molenlaan is, kadastraal Vledder D 345, met de coŲrdinaten 52.843477 en 6.192822.

In het stamboek met invnr 1348 staat aangetekend dat Henderikus op 21 juli 1831 als 'nummerverwisselaar' in militaire dienst treedt. Hij heeft dus bij de loting van de militaire dienst, welke loting tijdens zijn 19e levensjaar moet hebben plaatsgevonden, dus in 1830, een hoog nummer getrokken waardoor hij niet in dienst hoeft, maar heeft dat nummer geruild - tegen bijbetaling - met iemand die een laag nummer getrokken heeft.

Hij blijft lang weg en verschijnt pas weer in het stamboek
● Frederiksoord 1836-1840 met invnr 1349 op scan 14.
Daar staat aangetekend: 'Hendricus uit de militaire dienst terug 3 Aug, 1839'.
Maar daaronder staat dat hij op 16 april 1840 is overgeleverd aan justitie.

Over die uitlevering is niets in de ingekomen post te vinden en ook niet bij de tuchtzaken. Pas achteraf, als Hendrikus na het uitzitten van een gevangenisstraf van een dikke vier jaar terug wil keren, wordt er over geschreven. Dan schrijft de directeur der koloniŽn Jan van Konijnenburg op 30 december 1844, invnr 300 scans 250-251, aan de permanente commissie:

Bij de ophanden te huis komst uit de gevangenis van Hendrikus, zoon van den gewonen Kolonist L. Biemans, waar in hij ten gevolge van een crimineel vonnis, ter zake van ontvreemding van aardappelen uit de KoloniŽn, met den in den gevangenis overleden zoon van den Kolonist S:J: van Lubeck, nagenoeg vijf Jaren is opgesloten geweest, is de vraag opgerezen, of het UWHoogEdG: bedoeling wel zoude zijn, hem wederom in de KoloniŽn optenemen, zoo uit hoofde van mindere bereidvaardigheid voor elke weder opneming in de KoloniŽn, als om de onteerende straf die opgem. 2 persoon ondergaan heeft; -

waaromtrent nog dient te worden opgemerkt, aan de eene zijde, dat hij vůůr het gepleegde feit, als een tamelijk loszinnig persoon, uit de militaire dienst was terug gekeerd en de gevangenis doorgaande den mensch verergert in plaats van verbetert en, aan den anderen kant, dat wanneer de Maatschappij van Weldadigheid zich aanvankelijk niet over hem ontfermt en hem, onder beding van een alleszins onderworpen en ordelijk gedrag, in de KoloniŽn aanneemt, hij misschien geheel en voor altoos verloren zal zijn en zijne ouders een nieuwe grief zal worden veroorzaakt.

Ik heb gemeend UWHoogEdG: welnemen hieromtrent te moeten vragen, gelijk ik de eer heb bij dezen te doen.

Blijkbaar was zijn kompaan Jan van Lubeck, geboren 18 september 1812, zoon van de kolonist Sitze Jans van Lubeck uit Steenwijk. De uitlevering van Jan van Lubeck op 16 april 1840, dus tegelijk met Henderikus, staat aangetekend in het stamboek Frederiksoord 1836-1840 op scan 21.
 
De permanente commissie bespreekt deze brief op 14 januari 1845 bij agendapunt 7. Dat moet zitten in invnr 561 (daarvan zijn geen scans), maar de uitkomst is duidelijk. Hendrikus mag terugkomen en hij staat nu bij zijn ouders in het stamboek
● Frederiksoord 1841-1848 met invnr 1350 op scan 14. 

Daar is ook aangetekend dat hij op 31 maart 1847 met ontslag de koloniŽn verlaat. Hij trouwt met een dochter van de Amsterdamse kolonist Kemper. Een zoon uit dit huwelijk zal later trouwen met een kleindochter van proefkolonist Gerards.

Zie ook de archiefstukken over Biemans of ga terug naar zijn overzichtspagina.