Bronnen van hoofdstuk tweepdf

Je kunt hieronder de verantwoording bekijken of de pdf hiernaast openen en desgewenst ophalen.


Uit een besluit van de permanente commissie, pagina 49
Het besluit de functie wijkmeester in te stellen is van 29 september 1820 en bevindt zich in invnr 960. Zie de volledige tekst:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Besluiten/1820_09_29Wijkmeesters.html


De duvel is niet in staat order te houden onder zulk een boel, pagina 49
Het verhaal over het bevolken van Willemsoord is beschreven in het boek Vrij in de kolonie ISBN 978-90-825423-0-1. De gegevens komen binnenkort op de site.



Hij komt dus niet waar hij wezen moet, pagina 52

De wijkmeester die niet komt waar hij wezen moet, heet Stokheimer. Over de twee Stokheimers op de kolonie maak ik nog een pagina op de site. Je kunt checken of die informatie al opgenomen is op de alfabetische lijst:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/indexlater.html

Johannes van den Bosch haalt wijkmeesters uit de omgeving: wijkmeester Jan van Buiten komt bijvoorbeeld uit Steenwijkerwold, wijkmeester Ale Jans Keizer komt uit Vledder. Van wat verder weg, Oosterhesselen (ligt tussen Hoogeveen en Emmen), komt wijkmeester Willem Klaassen.

De woorden 'stinkende boer' worden gebruikt door de kolonist Hill tegen de wijkmeester Jan van Agteren. Het wordt geciteerd in de zitting van de raad van politie en tucht van 2 augustus 1843, invnr 1616. Het verslag van die zitting komt nog een keer op de site. Je kunt hier checken of het er al staat:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/1VK/0000VK.html

Het gebruikte voorbeeld van 'allen tegen één' betreft de Utrechtse kolonist Abraham Koenrades of Coenrades. Het komt ter sprake tijden een zitting van de raad van politie en tucht op 16 september 1826, invnr 1615, waar Coenrades wordt vrijgepleit door medekolonisten Cornelis van Ham en XX Dornbacht. Lees hier het zittingsverslag:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/1VK/1826VK/18260916bVK.html

Het verhaal over de kolonist die tegen zijn zoontje pocht over zijn optreden tegen de wijkmeester, betreft kolonist Schnoor en wijkmeester Van Heest. Het komt aan de orde bij de raad van politie en tucht van 3 december 1831, invnr 1615. Zie het zittingsverslag:
file:///C:/Tekst%20Homepage%20Wil/proefkolonie/Tucht/1VK/1831VK/18311203VK.html

Het citaat van de onderdirecteur valt tijdens de raad van toezicht van Frederiksoord van 17 augustus 1837, invnr 1615. Het verslag van die zitting komt nog een keer op de site. Je kunt hier checken of het er al staat:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/1VK/0000VK.html

Niet vermeld in het boek, maar ook een mooi conflict is tussen de jonge wijkmeester Abraham van Anker en de twee keer zo oude kolonist Johannes Hendrik Nieuwenhuis. Zie bijlage 2 van de tuchtraad:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/1VK/1832VK/18321008VK.html



Het is nog niet in het vaatje waarin het zuren zal, pagina 54
Hety verhaal over de kluiten door de schoorsteen; komt uit de raadzittings van 1 december 1832, invnr 1615. Zie het zittingsverslag:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/1VK/1832VK/18321201VK.html

Alle stukken over Christiaan Adrianus Koppe zijn te bereiken via deze pagina:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Personen/Koppe.html

De zitting van de raad van politie en tucht dat hij meer menschkundig moet zijn is op 1 mei 1830. Zijn tegenspeler is de Amsterdamse kolonist Gerrit Walters. Zie het zittingsverslag:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/1VK/1830VK/18300501VK.html
 
Het verhaal over neuzen tegen elkaar wrijven komt aan de orde bij de kleine raad van 25 oktober 1828, waarna de kleine raad een commissie vormt die op 28 oktober de kwestie onderzoekt:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182810kr.html

De zaak van Johannes van Borsum wordt behandeld bij de raad van politie en tucht van 26 oktober 1827, invnr 1615. Na te lezen in het zittingsverslag:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/1VK/1827VK/18271026VK.html



Waarom de fabrijkbaas alle geloof verdient, pagina 56
Zwangere weduwe numer drie is Johanna Klinkenberg, weduwe Midderhof, zwanger van Arent Jansen. Zitting raad van politie en tucht van 23 juni 1827, invnr 1615, zie het verslag:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/1VK/1827VK/18270623VK.html

De zwangerschap van Niesje Blokkers weduwe Molenbroek is veroorzaakt door Abraham van Anker van der Linden, tuchtzaak 18-04-1829, zie:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/1VK/1829VK/18290418VK.html



Dan is het net of de duivel los is, pagina 58
De hele affaire Schnell komt op een aparte pagina op de site.



Genoegelijke en nuttige lange winteravonden, pagina 60
Een overzicht van materiaal over het onderwijs staat op
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Onderwijs/index.html

Daarbij staat ook de 'Verordeningen nopens het schoolonderwijs' van 18 december 1827, invnr 965 en invnr 988:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Onderwijs/1827Onderwijsbesluit.html



Door goed gedrag zich waardig betoont terug te keren, pagina 62
Zie als voorbeeld van zo'n gezamenlijke operatie van Johannes en Jeremias Faber van Riemsdijk de besluiten uit september 1825:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Besluiten/1825_09_10Divers.html



Eene maatschappij van onGodisten, pagina 64
De opmerkingen van Van Lennep komen uit Jacob van Lennep, Nederland in den goeden ouden tijd, zijnde het dagboek van hunne reis te voet, per trekschuit en per diligence van Jacob van Lennep en zijn vriend Dirk van Hogendorp door de Noord-Nederlandsche provinciën in den jaren 1823, verzorgd door M.E.Kluit, Utrecht 1842.
De reisaantekeningen van Dirk van Hogendorp zijn bij mijn weten niet op papier verschenen, ik heb ze van de site http://www.negentiende-eeuw.nl/ maar ik weet niet of ze daar nog op staan.

Over de bouw van kerken te Veenhuizen zie De kinderkolonie.

Over de 'middelen tot Godsdienstige verlichting in de koloniën' gaat bijvoorbeeld de Star april 1826 pagina 281 en verder.

Het citaat over het 'Godonteerend vloeken' komt van dominee Amshof van de Ommerschans, in de Star van september 1826, bijlage nummer 11 bij het jaarverslag.

Het besluit de winkels op zondag dicht te doen, wordt genomen in de kleine raad van 28 januari 1826, zie puntje 10 van die bijeenkomst:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182601kr.html



Het verschil is zoo hevig, dat er levensgevaar bestaat, pagina 66
De wees die het bij het katholieke gezin 'niet meer kon houden', is Jan Vermeulen die zijn beklag komt doen bij de kleine raad van 17 november 1827. Zie het verslag van die bijeenkomst:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182711kr.html

Het Workumse gezin waar het zo hoog oploopt is dat van Hendrik Jans Duiker, Materiaal over dat conflict:
- brief van de directeur op 26 maart 1834, nvnr 146 scan 592.
- besluit (om zich er niet mee te bemoeien) van de permanente commissie 18 april 1834 N14, invnr 423.

Dat de man later als 'Hervormd' weer bij zijn gezin woont, blijkt uit bijvoorbeeld invnr 1349, folio 92. hoeve 91 .



Mijn wees, pagina 67
Er wordt diverse keren een ‘tableau wegens de meest gepaste wijze van indeeling der weezen’ gemaakt. De tableaus zelf zijn niet bewaard gebleven, maar de vermeldingen ervan in de kleine raad wel, zie diverse zittingen van die kleine raad:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/index.html

Zie ook de opmerkingen erover in het reglement van 1825:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/Reglementen2.html

De huisverzorger die klaagt over het bij hem ingedeelde meisje is Bartelt Tent bij de kleine raad van 28 januari 1826. Het meisje is Hendrika Susanna Haas. Zie puntje 3 van de raadzitting:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182601kr.html

De laatste kwestie betreft de weduwe Verberne en de ingedeelde wees David Schouten. Zie puntje 5 van de kleine raad van 29 april 1826:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182604kr.html



Het laatste bord aan stukken, pagina 69
Mishandeling door hare stiefmoeder bijvoorbeeld bij de raad van politie en tucht van 17 december 1836 met de bijbehorende raad van toezicht van Frederiksoord van 16 december 1836, kolonistendochter Maaijke Kooistra, invnr 1615.

Kwestie Meindert van der Poort en stiefzoon Jan Pieters Bakker:
- kleine raad van 27 mei 1826. Deze en volgende allemaal invnr 1624. Zie het zittingverslag:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182605kr.html
- kleine raad 17 juni 1826, dochter buiten de vuurlinie brengen:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182606kr.html
- kleine raad 8 juli 1826, poging Jan Pieters weg te werken:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182607kr.html
- kleine raad van 12 augustus 1826, vraag om uithuisplaatsing:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182608kr.html
- kleine raad van 30 september 1826, moeder trekt het ook niet meer:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182609kr.html
- raad van Politie en tucht van 21 oktober 1826, het is uit de hand gelopen:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Tucht/1VK/1826VK/18261021VK.html

Het stel dat op de wagen ruzie heeft is Wilhelmus Johannes Geertsema en echtgenote Katharina Cesar. Het komt aan de orde bij de kleine raad van 4 oktober 1828:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182810kr.html
En krijgt een vervolg bij de kleine raad van 27 december 1828:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182812kr.html



Toestemming een huwelijk aan te gaan, pagina 71
De vijfenveertigjarige Rotterdammer die wil trouwen is Dirk van Jeveren, zijn bruid is Hendrika Christina Stahl. Het wordt behandeld bij de kleine raad van 28 januari 1826:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182601kr.html

Willem Kuiters wil trouwen met Catharina Wiebes, dochter van den kolonist Wiebes, naast hem wonende. NB: Zij heet eigenlijk Catharina Miks! Zij is een voorkind van vrouw Wiebes. Behandeling bij de kleine raad van 4 maart 1826:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182603kr.html

Zie over jongemannen die met oudere weduwes trouwen deze pagina op de site:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/Archief/1825GewildeWeduwen.html



Dat men het huwelijk is vooruitgeloopen, pagina 73
Het afgeserveerde stel met een huwelijks wens bestaat uit kolonistenzoon  Cornelis van den Bosch en Christina Schnijder. Stukken daarover:
- 20 juli 1835 Brief van Burgemeester en Wethouders der stad Dordrecht aan de permanente commissie over het verzoek van Cornelis van den Bosch om te mogen trouwen, invnr 161 scans 383-364.
- Besluit van de permanente commissie 3 augusus 1835 N7 de brief door te sturen naar de directeur,  invnr 439.
- 8 augustus 1835 Brief van de directeur met een negatief advies, invnr 162 scan 131.
- Besluit permanente commissie 24 augustus 1835 N26, invnr 439
NB: Later zal het stel toch trouwen.

Een stel dat 'een goed huisgezin uit kan maken' is Samuel de Lange en de weduwe Zuidhoorn. Zie de kleine raad van 1 oktober 1831:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/183110kr.html

Een stel waarbij 'het van belang is, dat er een vrouw in dit huisgezin is', is de weduwnaar van Klooster met drie kinderen en Maria Westhoff, dochter van de kolonist Westhoff. Zie de kleine raad van 28 juni 1834:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/183406kr.html

De zaalopziener Nieuwenhuis wil een tweede huwelijk aangaan met 'Johanna dogter van den veteraan J.J.Tetlar'. Het citaat dat het voor een zaalopziener beter is getrouwd te zijn, komt uit een brief van directeur Wouter Visser (N140A) aan de permanente commissie invnr 96 scans 046-048.

Het verzoek van Adrianus Kranendonk komt aan de orde bij de kleine raad van 5 mei 1827. Zoals daar te lezen bemoeit Johannes van den Bosch zich er ook nog mee:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/182705kr.html

De andere hier genoemde kolonist is Kooistra die trouwt met 'eene weduwe Van IJsveen' (= Eesveen) Jantje Lebbers Groen weduwe Posma. Behandeling bij de kleine raad van 22 oktober 1831:
http://www.schackmann.nl/proefkolonie/KleineRaad/183110kr.html

De doofstomme bedelaar is Johannes Ham, zijn beoogd huwelijkspartner Maria Hendrika Nederhoed. De stukken hierover:
- 20 februari 1830 brief ministerie van Binnenlandse Zaken hierover,  invnr 102 scans 397-398.
- 18 oktober 1834 Rapportage directeur Van Konijnenburg over ontslagverzoeken van bedelaars, onder puntje 14, invnr 152 scan 203 ev.
- 10 november 1834 Permanente commissie stuurt die rapportage door naar het ministerie van Binnenlandse Zaken, 10 november 1834 N6 invnr 430
- 2 januari 1835 Ministerie van Binnenlandse Zaken komt er op terug
- 8 januari 1835 Permanente commissie stuurt Van Konijnenburg weer op onderzoek uit, 8 januari 1835 N1 invnr 432
- 26 januari 1835 Van Konijnenburg rapporteert
- 14 februari 1835 Permanente commissie stuurt rapportage door naar ministerie BZ, 14 februari 1835 N2 invnr 433.



Huttendorpen, pagina 75
Volgt...