Tucht voor 'Weezen, Vondelingen en Verlatene Kinderen' bij het EERSTE gesticht te Veenhuizen

1833 - 1835

De tuchtraad wordt deze periode net als de voorafgaande voorgezeten door Jannes Poelman, adjunct-directeur van dit gesticht.

Leden van de raad zijn:
● De onderdirecteur binnen het gesticht Jacob Kluvers. Tot hij op 1 mei 1834 wordt bevorderd tot adjunct-directeur van het tweede gesticht. Op diezelfde datum begint als nieuwe onderdirecteur binnen Kornelius Laarman en zit hij voortaan in de raad.
● De onderdirecteur buiten Gerrit Harms Kuipers
● De zaalopzieners Jan Hendrik Kloekers en Laurens Vrieze in 1833 en 1834.
Dan bedenkt men dat volgens het reglement (zie bij Reglementen) er elk jaar nieuwe zaalopzieners in de raad benoemd moeten worden. De al sinds 1829 zitting hebbende Kloekers en Vrieze moeten op de zitting van 3 januari 1835 opstappen en in 1835 zitten de zaalopzieners Jan Danens en Jacob Meijer in de raad.
● De boekhouder binnen Leonardus Coelen (voormalig arbeiderskolonist), die als secretaris de notulen maakt. Wat in de transcripties niet te zien is, is dat Coelen het vel papier eerst consciëntieus linieert voor hij het extract maakt.

Bovendien noteert Coelen af en toe het weesnummer van een betrokkene en dat maakt het eenvoudiger om hem of haar te identificeren.

In 1833 zijn er 16 zittingen van de raad, waarin twintig weeskinderen terecht staan die of worden beschuldigd van voornemen tot desertie of van desertie. Andersoortige zaken komen dat jaar niet voor!
De directie is erg zuinig met het geven van verlof voor familiebezoek en zou zich eens achter de oren kunnen krabben hoe verstandig dat is, gezien al die wezen die weglopen omdat ze hun familie weer eens willen zien.

Het gat tussen de zitting van 30 oktober 1833 en die van 13 maart 1834 is wat erg groot. Het kan zijn dat er zittingen missen, het kan ook zijn dat niemand het verstandig vindt om in de wintermaanden te deserteren.

In 1834 zijn negentien zittingen. Vier keer vergadert de raad twee keer op één dag, De hoofdmoot blijft desertie, wat interessanter wordt als er naar motieven gevraagd wordt (13-09-1834b, 20-09-1834). Berouw en leeftijd zijn verzachtende omstandigheden (12-11-1834). Naast desertie zijn er diefstalletjes en verwaarlozing kleding.

In 1835 zijn zestien zittingen, waarin elke mogelijke vorm van overtreding voorkomt. Van verwaarlozing van gebreide borstrokken tot ongehoorzaamheid, van vechten op de zaal tot zonder verlof de kolonie verlaten.



Zitting
Betrokkenen
23-01-1833
● Jacob Christoffel Crediet: weggelopen naar zijn ooms Evert & Lukas Prinse in Heerenveen.
09-02-1833
● Sjourd Harmen Wennings: N1355, van desertie teruggebracht door politie dienaar Lucas Hoeksema op last van de Grietman van Haskerland.
12-02-1833
● On(n)o Dijkstra N766: desertie 2e maal, daarna bedelarij en uitventen van liederen, haveloos, onrein, Politie dienaar Lucas Hoeksema van de Grietenij Haskerland bevestigt zijn verhaal; straf + voorstel Ommerschans
02-04-1833
● Cornelis van Opzeeland:  desertie met verkoop kledingstukken.
10-04-1833
● Cornelis van Opzeeland: herhaalde desertie, teruggebracht door zaalopziener Meijer; voorstel Ommerschans
22-04-1833
● Carel Hendrik Flos: desertie, teruggebracht door L. van der Hoek, suppoost belast met een transport kinderen uit Haarlem.
22-05-1833
● Isaac Tange: desertie, teruggebracht door politie dienaar Jan Hendrik Cats op last van de Grietman van Opsterland.
04-06-1833
● Maria Louisa Catharina Vack: desertie naar Haarlem + verleiding tot desertie van Catharina de Veer, die nog uit Haarlem zal worden teruggebracht.
● Bartholomeus Vrouwenfelder en Pieter Freds Fikkerman: desertie, teruggestuurd door de adjunct-directeur van de vrije koloniën J. Bersma.
11-06-1833
● Robbert Walraven Gustaaf Albert Vonk en Theodorus van Nispen: voornemen van desertie, ontdekt door de Onder Directeur Buiten.
09-07-1833
● Sybren L. Hoffenga: desertie, teruggebracht door politie dienaar  J. Jaarsma van Franeker.
23-07-1833
● Abraham Waarsdijk: desertie, teruggebracht met transport kinderen uit Amsterdam.
16-09-1833
● Jan Kloosterman: N1646 en Klaas Ledstra (volgens de wezenregisters Zeilstra) N1578: voornemen van desertie, aangebracht door politiedienaar J. J. Noort.
26-09-1833
● Frans Hendrik Ietswaard: desertie 3e maal; voorstel Ommerschans
03-10-1833
● Louisa Hekke: desertie, teruggebracht door familie; zegt hiertoe verleid te zijn door Johanna Karsten, die samen met haar en Marragretha Scheve deserteerde
19-10-1833
● Catharina Johanna Karsten: desertie en overhalen tot desertie van Louisa Hekke.
30-10-1833
● Margaretha Scheve: desertie samen met J.M. Karsten  en L. Hekke, teruggebracht uit Meppel door Brigadier Veldwachter Willem Overes.
13-03-1834
● Iempje van Dijk: diefstal van goederen van Johanna Staphorst en Susanna Staphorst en ontvreemding en verwaarlozing van koloniale goederen, aangeklaagd door zaalopziener L. Vrieze (die daarom deze zitting vervangen wordt door Van der Mey de Bie); goederen verkocht aan Elisabeth Sardijn, Petronella Mol, Johanna Dettingmeijer, Marie Louise Vack, Jacoba Montemus en in bewaring gegeven aan M. Tichelaar als onderpand
21-06-1834a
● Anna Maria Dettingmeijer: diefstal halsdoek van Johanna Petronella van Gerven
21-06-1834b
● Jacob Bakker: desertie
28-06-1834a
● Jacob Koopman: poging tot desertie
28-06-1834b
● Anna Maria Dettingmeijer: verwaarlozing koloniale kleding en zoek maken 2 hemden
05-07-1834
● Lammert de Vries N870: desertie
19-07-1834
● Egbert Aarmans N1381: desertie
● Jan Schenkermans N1266: desertie
● Johannes Franciscus Beekman N1397: desertie
26-07-1834
● Lammert de Vries N870: diefstal uit de zaal van een bonte doek
09-08-1834
● Jacobus van Dalen N2227: desertie
● Casper Alexander Siegers N2231: desertie
16-08-1834
● Jacobus Gossens, diefstal van 25 ct in zilvergeld van wees uit zijn eigen zaal
06-09-1834
● Klaas Ooms: desertie
13-09-1834a
● Johannes Dikkeboom N1033, Sjoerd Lambertus Wijngaarden N1758 en Karel Roerebach N2032: diefstal wortelen uit de tuin der Maatschappij.
13-09-1834b
● Klaas Zeilstra N1578: desertie, recidive, zie proces verbaal 16 september 1833, waarin ook wordt genoemd Jan Kloosterman N1646.
20-09-1834
● Klaas Oostmeijer N1031: desertie
27-09-1834
● Johannes Baptiste Bogaart: verkoop twee gebreide borstrokken
04-10-1834
● Jacobus Beekman: diefstal van een gebreide borstrok, aangeklaagd door zaalopziener J. Meijer.
12-11-1834
● Hendrik van der Landen: desertie
06-12-1834a
● Jacobus Koopman N486: desertie voor de derde maal: voorstel: Ommerschans
06-12-1834b
● Bernardus Petrus Robert: desertie
03-01-1835a
● Pieter Redeker: diefstal 2 pijen broeken en 1 borstrok
03-01-1835b
● Hendrik van der Landen: desertie
02-05-1835
● Willem Gorter, Johannes Danko, Cornelis Witzier, Daniel van Boesem, Jan Maaijaart, Jacob Krediet, Johannes Kans, Rijer Kos, Gerrit den Uijl, Jan Maarten Bontekoe, Jan Hans Heere en Gerrit de Munnik: verwaarlozing of diefstal van een gebreide borstrok.
● Pieter Gorter: verwaarlozing of diefstal van twee gebreide borstrokken
19-09-1835a
● Christiaan Munger en Carel Buges: diefstal van kaas van een wagen.
19-09-1835b
● Maartje Metzelaar: diefstal van een rok van Maria Smit (die op de ziekenzaal was)
03-10-1835
● Hubertus Correllier: diefstal schoongaren van de fabriek waar hij werkzaam was
10-10-1835
● Hermanus Zwiers: verzet tegen de hoevenaar H. Gerrits Timmermans
24-10-1835
● Barend Waijpert: doorgaande onzindelijkheid
● Antje Indorp: diefstal van drie halsdoeken van de wezen Margaretha Mulder en Antonia Sommer.
07-11-1835a
● Christoffel Wijnants, Barend Sluiter, Jan van den Berg, Jan Cornelis Straten, Adrianus Veltman, Fedde Geldersma, Harings Westra, Lieve Kok, Willem Bijlsma, Pieter de Helder en Maarten Bontekoe: ongehoorzaamheid tegen zaalopziener Akkerman Bak.
07-11-1835b
● Jan Jansen: diefstal van een boezelaar van de wees Theodora Vrolijk.
07-11-1835c
● Christiaan Schreuder: desertie.
● Dirk Krijns: desertie.
14-11-1835a
● Johanna Kirast, Catharina Miserius en Alida de Groot: onderling vechten in de zalen.
14-11-1835b
● Antonie de Raaf, Arie van den Berg en Arend Verbeek: baldadigheid. Getuigen: Maria Gerritsen, Maria Wijsenstijn en Grietje Heitman.
28-11-1835a
● Jan van Tilburg: vechten in de zaal en opzettelijk de wees A. S. de Prado geslagen.
28-11-1835b
● Johannes Hasseling en Gerrit Jan Simons: moedwillige braak door overklimming als andersints aan de hekken op de binnenplaats.
● Hendrik Faber, Theodorus Robert, Joseph Kesenberger en Frans de Haase: diefstal ingekuilde wortelen.
05-12-1835
● Evert Evertz: poging tot desertie
● Pieter Mulder: poging tot desertie