Tucht voor 'Weezen, Vondelingen en Verlatene Kinderen' bij het EERSTE gesticht te Veenhuizen

1828 - 1832

Hierbij de ene teruggevonden tuchtzitting (6 oktober 1828) van vóór het 'Reglement van Tucht voor de Gestichten van Weezen, Vondelingen en verlatene kinderen van den 8 july 1829' (zie bij Reglementen). Wie er in die tuchtraad zitting hadden wordt niet vermeld.

Daarna, vanaf 22 augustus 1829, is dat altijd wel bekend:

De raad van tucht wordt voorgezeten door Jannes Poelman, adjunct-directeur van dit gesticht.

Leden van de raad zijn:
● De onderdirecteur binnen het gesticht Jacob Heinrich Textor. Tot hij op 06 januari 1831 vrijwillig in dienst gaat (om ten strijde te trekken tegen de Belgen die zich van Nederland willen afscheiden). Hij wordt daarna steeds als absent vermeld en pas officieel ontslagen 14 maart 1832.
Daarna wordt per 1 april 1832 benoemd Jacob Kluvers (die voorheen bij het tweede gesticht werkte) en de rest van deze periode zit hij bij de raad.
● De onderdirecteur buiten Gerrit Harms Kuipers
● De zaalopzieners Jan Hendrik Kloekers en Laurens Vrieze.
● De boekhouder binnen Thomas Holsteijn, tot hij eind 1830 vrijwillig in dienst gaat (om tegen de Belgen ten strijde te trekken), Vanaf 11-12-1830 dient Augustinus Matthias Jacobus Textor (de zoon van de voormalig onderdirecteur-binnen) als secretaris, tot 28-03-1831. Vanaf dan worden de notulen gemaakt door Leonardus Coelen (voormalig arbeiderskolonist).

 Er zijn deze periode regelmatig zittingen waarvan een heel proces verbaal wordt opgemaakt wat door alle aanwezigen ondertekend moet worden, maar waarin staat dat er geen klachten zijn binnengekomen en er dus niets te behandelen valt. Die tijdverspillende activiteit is eerst wekelijks en later maandelijks.

De notulisten zijn bijzonder slordig met de namen van de voor de raad verschijnende weeskinderen. De spelling is zelden gelijk aan die in de stamboeken opgenomen in de wezendatabase. Omdat er bovendien nooit weesnummers vermeld worden zijn veel betrokkenen niet goed te identificeren.

Overal in alle koloniën worden aardappelen en wortelen in het najaar 'ingekuild', opgeborgen in toegedekte kuilen om de vorst in de winter te doorstaan. Dergelijke kuilen hebben een grote aantrekkingskracht op de weeskinderen. Zie 11-12-1830b, 25-01-1832, 17-03-1832 en 08-12-1832b.


Zitting
Betrokkenen
06-10-1828
Pieter Nuil: herhaalde desertie.

Vanaf hier zijn de tuchtzittingen volgens het reglement van 8 juli 1829:

22-08-1829
● Johs Hermanus Lenting en Fredrik Arends: desertie
29-08-1829
● Aanklacht zaalopziener Vrieze: Neeltje Smak heeft spulletjes gestolen van Maartje Rijke.
05-09-1829
● E. van Os en J. Bakker: vechten.
● J. Bakker, H. Koegné, B. Varenhorst en W. ten Broeke: aanhoudend onrein.
● C. Rommelsen en B. Dekker: ongehoorzaamheid.
● W. van Mallekom: knollen gestolen.
12-09-1829
● Louwrens van der Put en Hermanus Lentink: herhaalde desertie
● Maria Ziegesen: Maike Kraan met een sikkel in de arm gestoken.
26-09-1829
● Petronella Hartog: een kluw breijgaren gestolen.
03-10-1829
niets te behandelen


De verslagen van 10-10-1829, 17-10-1829, 24-10-1829, 31-10-1829, 07-11-182914-11-1829, 21-11-1829 en 28-11-1829 zijn nagenoeg identiek aan die van 03-10-1829. Daarna houdt men op elke week voor niets bijeen te komen en is er voor de hele maand december 1829 en de hele maand januari 1830 een verslag dat er die maanden niets te behandelen is.


12-02-1830
● Hendrik Lenting: sayet uit de fabriek gestolen en verkocht aan Joseph Groen
20-02-1830
● Gerrit Machzijn: spullen en geld gestolen uit kastje Johannes Gerardus van de Bregge. Verder genoemd in de bijlage: Teunis Doesburg, Hendry Philip Bloeme, J. van Grooze, P. de Graaf.
23-06-1830
● C. van den Brands, J. Greefkes, W.J. Meizen: zonder permissie kolonie verlaten.
24-07-1830
● J. Schelhuizen: desertie.
07-08-1830
● Martinus Leiten: zonder toestemming naar Tholen gegaan
17-08-1830
● M. Devet, A. Schrijber, K. Schut, H. van Dijk, C. Voogel, N. Dubbeldeman, J.Burg: boomschenderij in bos Norg.
25-09-1830
● Maximiliaan Joseph Wasserstein: zonder permissie kolonie verlaten.
11-12-1830a
● H. Teunen: garen uit de fabriek ontvreemd.
11-12-1830b
● A. van Niele, Erbouts, P. Kolen, van der Meulen, F. Timmes, Makkain, Dominicus, J. Geluk, Trom, Greefkens, Verbaas, N. Blom, Knap, Snijders, Cornelis Jan Steunenberg, K. Fagel, Dekker, G. Consten, L. Luiten, W. Jansen, M. Defet, IJzendoorn, M. Suiker, K. Vlasblom: ontvreemden ingekuilde wortelen
15-01-1831
● Cornelis van Zijl: zonder permissie kolonie verlaten. Genoemd: Hendrik Tijsen van Wijk en  Klaas van der Linde, landbouwers te Blankenham. TOT HIER
22-01-1831
● Gerrit Makkinje en Ite Klaas Leegstra: broodbakker beroofd.
26-01-1831a
● Michiel de Fet: Vegterij in de Zaalen
26-01-1831b ● Katharina Goedhart en Dirkje Gerrits: schelden en elkander slaan
28-03-1831a
● Jan Ayjesse Hemme: ontvreemding van ijzer behorende uit de Smederij
● Hendrik Sap en Harm Harmse Kroese: verkoop kledingstukken.
28-03-1831b ● Gerrit Hakkenje: ontvreemding spullen uit washuis.
30-04-1831
● niets te behandelen
31-05-1831
● niets te behandelen, geen transcriptie.
11-06-1831
● Pieter Stuurman en Henry Frederik Boomberg: desertie, opgebracht door veldwachter B. de Vries van Smilde.
23-07-1831
● Sjoerd Wijngaarden en Leendert Rodenhuis: desertie, teruggebracht door politie agent D. Huisinga uit Leeuwarden.
31-08-1831
● niets te behandelen, geen transcriptie.
30-09-1831
● niets te behandelen, geen transcriptie.
26-10-1831
● Johan Jansen, desertie uit Wateren, opgezonden uit 's Hertogenbosch
30-11-1831
● niets te behandelen, geen transcriptie.
31-12-1831
● niets te behandelen, geen transcriptie.
25-01-1832
● Aanklacht door wijkmeester R. Oost: Leendert Rodenhuis, Cornelis Roerebach, Jan IJzer: ontvreemden ingekuilde aardappelen.
29-02-1832
● niets te behandelen
17-03-1832
● Henry Fred: Boomberg en Barend Smit: boekweit ontvreemd.
● Johannes Leenders en Hendrik van Stamerden of Hamerden: ingekuilde aardappelen gestolen.


Op de zittingen van maandag
30 april 1832, donderdag 31 mei 1832, zaterdag 30 juni 1832 en dinsdag 31 juli 1832 waren geen klachten binnengekomen en dus geen zaken te behandelen.

15-08-1832
● Aanklacht door zaalopziener Laurens Vrieze: Benjamin Dekker, Pieter Onbekend, Jan Kamerling & Jan Errebout: mishandeling weesmeisje Margaretha Oudmans.
18-09-1832a
● Aanklacht door de wezen Anthonie Dircks en Johannes Kamerling: door Willem de Vries en Jan Ajessen Hemme zijn goederen uit het magazijn gestolen, die door Araham Starts, Hendrik Bakker en Johannes Hilverda zijn verkocht. Met bijlage van magazijnmeester C.A. Brandt.
18-09-1832b
● Oene Dijkstra: kolonie zonder verlof verlaten
● Melle Batstra: niet van verlof teruggekomen.
26-10-1832
● Johanna Mathysen: na desertie in het gesticht teruggebracht door de politieman van de gemeente Meppel Hendrik(?) ter Loe(?). Bij haar vlucht geholpen door Johanna Blizewski.
30-11-1832
● niets te behandelen, geen transcriptie.
08-12-1832a
● Willem Blizenski, Jan van den Berg, Joseph Dourlas: betrapt door wijkmeester Pieter Postema op het in bezit hebben van een hoeveelheid Beuling (worst) dat zij het gesticht in wilden smokkelen
● Sjourd Drijfhoud, Jan Daniel Roodarmer, Louis van Herfden: betrapt door wijkmeester Pieter Postema op het in bezit hebben van een hoeveelheid bedorven bokking die ze het gesticht in wilden smokkelen.
Beuling en bokking zijn aan hen verkocht door veldwachter Hoeboer.
08-12-1832b
● Aanklacht door wijkmeester R. Oost tegen de wezen Willem de Vries, Jacobus Zaar, Jacob Pieter Helverda, Frederik Arends en Cornelis Rommelsen vanwege diefstal van ingekuilde wortelen.