Tucht voor bedelaars en strafkolonisten in de Ommerschans

Bedelaars wonen vanaf september 1822 op zalen in het grote nieuwe gebouw op het binnenplein van de schans. Strafkolonisten worden vanaf najaar 1820 vanuit andere koloniën naar de Ommerschans gestuurd en vanaf midden 1822 meest gehuisvest in een gebouwtje op de zuidwal.

Over tuchtrechtspraak vóór mei 1829 is weinig bekend. Aantekeningen daarover zal ik in een later stadium nog verzamelen. Daarna vindt de tuchthandhaving plaats volgens het 'Reglement van Tucht van de Gestichten van Bedelaars van den 28sten February 1829' (zie bij Reglementen).

Het laatste artikel van dat reglement zorgt dat het ook van toepassing is op strafkolonisten. Vanaf die tijd worden verslagen bewaard, al missen er soms hele periodes waarin waarschijnlijk wel zittingen zijn geweest.

OS


Ik ga de verslaglegging van deze tuchtraad wat anders aanpakken dan de andere, want:
- heel erg veel transcripties van deze tuchtraad heb ik niet, en vooral:
- Helmuth Rijnhart heeft op www.bonmama.nl prima foto's van de zittingen 1829-1849 geplaatst, soms met samenvattingen erbij.

Helmuth heeft ook een overzichtsartikel geschreven over de tuchtraad op de Ommerschans.

Ik ga alleen dingen doen die aanvullend zijn bij de informatie op bonmama, want anders is het dubbel werk. Dus
- ik plaats de transcripties die ik heb en die zijn te bereiken via de linkerkolom (zie voor algemene opmerkingen bij de transcripties de 'Openingspagina tucht');
- waar op bonmama al een samenvatting staat, noem ik de betrokkenen niet maar verwijs ik in de laatste kolom naar die foto's/samenvattingen.

Anders dan bij de andere tuchtraden, zijn de verslagen van de zittingen op de Ommerschans vaak voor een hele maand bij elkaar gezet. Ik volg dat niet na, wat soms een vreemd effect heeft als bijvoorbeeld in de zitting van 22-11-1854 staat 'hiervoren omschreven', terwijl het er helemaal niet voor staat, maar in de zitting van 07-11-1854. Dat zijn echter nooit belangrijke omschrijvingen maar louter citaten uit het reglement.

Bij de betrokkenen hieronder noem ik alleen degenen die als beschuldigde, getuige of slachtoffer moeten verschijnen, niet de ambtenaren die lid van de raad zijn. Van hen zal ik nog een apart overzichtje maken.



Zitting
Betrokkenen

08-05-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
15-05-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
20-05-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
26-05-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
29-05-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
04-06-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
17-06-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
26-06-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
30-06-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
04-07-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
07-07-1829
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama


Van de periode 7 juli 1829 tot 25 februari 1832 heb ik geen transcriptie, zie daarvoor www.bonmama.nl, beginnend vanaf de foto hiernaast ►►►

bonmama
24-02-1832
Proces verbaal door onderdirecteur Cornelis Wilhelmus Rensing, dat wordt behandeld op onderstaande zitting. Met in de kantlijn commentaar van leden van de permanente commissie. Zie foto ►►► bonmama
25-02-1832
Een zitting met veel (en vernietigend commentaar door leden van de permanente commissie. Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama


Van de periode 25 februari 1832 tot 15 januari 1833 heb ik geen transcriptie, zie daarvoor www.bonmama.nl, beginnend vanaf de foto hiernaast ►►►

bonmama
15-01-1833
Strafkolonist Lehmbroe (hier gespeld als Lembroek) heeft de directie belasterd. Mét een spannende ontknoping. Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama


Van de zitting van 12 maart 1833 heb ik geen transcriptie.Zie foto en samenvatting  ►►►

bonmama
10-04-1833
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
01-09-1833
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
10-03-1834
Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama
30-05-1834
Gedeeltelijke transcriptie. Zie foto en samenvatting  ►►► bonmama


Van de periode 30 mei 1834 tot 22 december 1835 heb ik geen transcriptie, zie daarvoor www.bonmama.nl, beginnend vanaf de foto hiernaast ►►►

bonmama
22-12-1835
Zitting van 18:00 uur: J. Krijgsveld heeft geprobeerd te deserteren.
Onderdirecteur Krieger en opzichter der strafkolonie Hoogstra hebben geconstateerd dat een ijzer in het raam van strafkoloniste weduwe Van Rooijen loszit. De dochters van Hoogstra hebben gezien dat de bedelaarskolonist G. van Schrevendijk daar voedsel door gaf. De strafkolonisten Niesje Blokkers en vrouw Beets hebben gezien dat Schrevendijk ook wel door de weduwe van Rooijen binnengelaten werd.
bonmama
22-12-1835
Zitting van 19:00 uur: Onderdirecteur Krieger levert een proces verbaal in dat schoolmeester Hoogstra volgens zijn hulpmeester Louis Lolkema een verhouding heeft met de vrouw van arbeiderskolonist Dirk Wiemes. Ondermeester Sniet denkt het ook. Getuige vrouw Lehmbroek zegt er niets van te weten, getuige vrouw Brinkman denkt dat het wel waar is gezien gebeurtenissen na de dood van Harmtien Karst
bonmama
31-12-1835a
Nota van onderwijzer Haijo Hoogstra met klachten over zijn hulpmeester Louis Lolkema, welke nota wordt behandeld op onderstaande zitting: bonmama
31-12-1835b
Lolkema schijnt te ontkennen dat hij een mes uit het huis van Kris den Bakker aan de Vaart gestolen heeft. Messen zijn gekocht door de bedelaarskolonisten Renier Vermeulen en Sjordema, maar de aanklachten krijgen geen vervolg omdat Lolkema te vroeg uit de provoost is ontslagen - volgens onderbrigadier De Bruin de schuld van onderdirecteur Krieger - en is gedeserteerd.
bonmama


Van de periode 31 december 1835 tot 3 januari 1843 heb ik geen transcriptie, zie daarvoor www.bonmama.nl, beginnend vanaf de foto hiernaast ►►►

bonmama
03-01-1843
Theodoor Julius Bruckner en Abraham de Jong beschuldigd van misbruik van sterke drank. Zie foto ►►► bonmama
09-01-1843
Hans Lijkles Oosterhof heeft aardappelen ontvreemd.
De vrouw van veldwachter Meerten Jans Smit heeft dekens en lakens naar de bank van lening gebracht. Zie foto ►►►
bonmama
17-01-1843
Antje Smit en Johanna Bonn hebben kledingstukken verkocht, Hermina van der Meent heeft daarbij geholpen. Gijsbert van den Broek en Hendrik Schull zijn gedeserteerd. Zie foto ►►► bonmama
04-02-1843
Dirkje Schrauweg is zwanger na onzedelijke omgang met kolonist Gersthagen. Petronella Jansen heeft jutegaren ontvreemd.
Johanna Westenberg heeft een rode doek verkocht. Zie foto ►►►
bonmama
11-02-1843
Jan Lammerse heeft geprobeerd te deserteren. Idzert Klases Elsinga heeft een hemd gestolen ►►► bonmama
13-02-1843
Johannes Friethoff heeft gereedschappen gekocht van de smidsknecht Nicolaas Duivelaar. Zie foto ►►► bonmama
25-02-1843 Frederik Willem Carel Bender en Willem de Vos zijn gedeserteerd. Antje Pros, Anna Dorothea Stollenberg en Hermina Everdina Frereks hebben aardappelen ontvreemd. Zie foto ►►► bonmama
04-03-1843
Lolke de Boer is gedeserteerd. Zie foto ►►► bonmama
11-03-1843
Anna Marwiets is (weer) zwanger na onzedelijke omgang met de kolonist Paulus Borsje.
Strafkoloniste Grietje Willemse heeft hemden verkocht. ►►►
bonmama
15-03-1843
Strafkolonist Joseph Struijlaard is gedeserteerd.
Geertruij van der Goor heeft garen ontvreemd, waartoe zij is verleid door Johanna Westenberg.
Aaltje Rensen heeft kledingstukken verkocht. Zie foto ►►►
bonmama
04-04-1843
Theodorus Hendrikus te Stroet heeft in de smederij een bijl gemaakt.Adrianus van Kordenoort heeft in de smederij een koekepannetje gemaakt. Zie foto ►►► bonmama
15-04-1843a
Philippus Schoonderbeek Schreinder is gedeserteerd. Zie foto ►►► bonmama
15-04-1843b
Is NIET de bedelaars tuchtraad maar die voor kolonistengezinnen, maar ik kan hem even nergens anders kwijt.
Helena Wilhelm, dochter van de veearts van de Ommerschans is zwanger door onzedelijke omgang met de bedelaar Jan Cappee. Zie foto ►►►
bonmama
20-04-1843
Strafkolonisten Haverman en Aanhout hebben misbruik van sterke drank gemaakt.
Evert Spijkert en Jan Bosschaert hebben geprobeerd te deserteren.
Wilhelmina Lankhorst heeft haar rok weggemaakt.
Grietje van der Blom, Dirk Onck en Peter Tonnis Sweed hebben kleding verkocht. Zie foto ►►►
bonmama
29-04-1843
Elizabeth Helmos heeft kledingstukken verkocht. Frederik Johannes Zonneveld van der Gugten is gedeserteerd. Gerrit Ploog is ongehoorzaam geweest. Bij zaalopziener Uhl was de kolonist Wessaguin al aan het eten voor het opgeschept was. Dat eten had hij gekregen van zijn vrouw Antje Pieters die het bij de kok Anna Maria Vleege losgepeuterd had. Zie foto ►►► bonmama
13-05-1843
Willem van der Most en Hendrik Selp zijn gedeserteerd. Hermina van der Vaart heeft een doek van kolonist De Wilde ontvreemd. Zie foto ►►► bonmama
20-05-1843
Evert Spijkert heeft geprobeerd te deserteren. Zie foto ►►► bonmama
27-05-1843
Jan Kroese heeft aardappelen ontvreemd uit de vlasschuur.
Leendert Philippus Johannes Hofhout is gedeserteerd. Zie foto ►►►
bonmama
03-06-1843
Johanna Boom heeft kledingstukken versneden en vermaakt.
Gerrit Kooiman is gedeserteerd.
 Margaretha Eirich heeft kleding verkocht. Zie foto ►►►
bonmama
10-06-1843
Schreijnder Johannes Philippus Schoonderbeek Schreijnderis en Sasker Salms de Boer zijn gedeserteerd.
Jacobus Kloppenburg heeft kousen verkocht.
Celia Fransma Amsterdam is zwanger van de ontslagen kolonist Hoendervoogd.
Izaak van Sitteren, Joseph Meijer en Jan Roda zijn brutaal geweest tegen de opzichter der gebouwen.
Johannes Hermanus Haank heeft kleding verkocht met hulp van Ambrosius Noteboom.
Maria de Vrede en Idoba de Roode hebben kleding en een gebedenboek verkocht. Zie foto ►►►
bonmama
23-06-1843
Dirk van Houten, in het gesticht onder de naam Olderik van der Hune is gedeserteerd.
Derk de Waard is gedeserteerd.
Johan Carel Willem Hardege Groenewei heeft kleding verkocht.
Adrianus Steeman heeft boter en vlees ontvreemd.
Klaas de Liefde Geraad heeft geld gestolen van Bouweling. Zie foto ►►►
bonmama
01-07-1843
Elisabeth Koolzaad heeft kleding verkocht.
Simon Philip de Jonge is gedeserteerd. Zie foto ►►►
bonmama
05-08-1843
Frederik Roelof Sunst is gedeserteerd.
Hinbert Dekker heeft sterke drank misbruikt. Zie foto ►►►
bonmama
10-08-1843
Adrianus van Poll heeft een broek verkocht.
Jan Eikes Mostert heeft sterke drank misbruikt.
Frans Schok en Johannes Hermanus Hatrich hebben erwten geplukt. Zie foto ►►►
bonmama


Van de periode 10 augustus 1843 tot 27 april 1844 heb ik geen transcriptie, zie daarvoor www.bonmama.nl, beginnend vanaf de foto hiernaast ►►►

bonmama
27-04-1844
Trijntje Smit en Antje Smit hebben kleding verkocht.
Antje Smit heeft een doek geruild met Albert Pieter de Vries.
Dominee Andries Campagne heeft een klacht wegens belediging ingediend tegen Grietje Aalders Breek, echtgenote van de bedelaar-veldwachter Hendrik Smits. Zie foto ►►►
bonmama


Van de periode 27 april 1844 tot 7 november 1854 heb ik geen transcriptie, zie voor de periode tot en met 1849 www.bonmama.nl, beginnend vanaf de foto hiernaast ►►►

bonmama
07-11-1854
Hermanus Winterhoven beschuldigd van desertie. Abraham Turnhout, Johannes Nicolaas Thomas Born, Gerrit Wiggers, Johannes Roskamp en Harm Gankema van verkoop van kledingstukken.

22-11-1854
Bernardus Jansen en Foppe Minnes Fopma beschuldigd van desertie. Johannes Minnee en Tjalling Talsma van verkoop kledingstukken. Josina Geldof, Grietje Kuikhoven, Betje de Boer, Antje Honing, Theodora van Herpen, Johanna de Hoog, Johanna Catharina Heimsen, Leentje Lammers, Wilhelmina Hogeboom, en Theodora van London van ontvreemden van aardappelen.

29-11-1854
Hendrik van Beek en Barend van Elst beschuldigd van desertie, Louis Noel Wusten van verkoop van koloniale kledingstukken en goederen.

30-11-1854
Franciscus Reekstal is onzedelijk omgegaan met Johanna Berendina Vossebelt




07-04-1857
Jurgen Hendrik Beurman, Jacob Hilgartner, Frederik de Vries en Gijsberdina Hesselmans beschuldigd van desertie. Willem Krom en Elisabeth Profeet wegens diefstal van respectievelijk beschuiten en kledingstukken. Jan Hendrik Holtmark heeft medekolonist Jan Toonen Vonink mishandeld.