Gabriel Wibier en familie: Belgen in een Nederlandse kolonie. Maar het gaat goed.


Het is helemaal niet de bedoeling dat Belgen, of in die tijd: bewoners van de Zuidelijke Nederlanden, zich vestigen in een Noord-Nederlandse kolonie. Er bestaat immers ook een Maatschappij van Weldadigheid voor de Zuidelijke Nederlanden die soortgelijke activiteiten ontplooit in Wortel en Merksplas. Maar het heeft te maken met de in België gelegerde garnizoenen.


Militairen moeten ook de kans krijgen om lid te worden van de Maatschappij van Weldadigheid. Zeker omdat de voor het leven benoemde voorzitter van de Maatschappij, prins Frederik der Nederlanden, ook bevelhebber van het Nederlandse leger is. En dus krijgen alle provinciale commandanten een oproep om leden te werven onder hun ondergeschikten. En om een wit voetje bij de prins te halen, doen ze allemaal erg hun best.

Ook de provinciale commandanten in de Zuidelijke Nederlanden. Uit het overzicht van alle subcommissies op deze pagina, blijkt onderaan dat het daarbij gaat om de commandanten van Antwerpen, Henegouwen, Limburg, Luik, Luxemburg, Namen, Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen en Zuid-Brabant. Met name die uit Henegouwen doet het in het eerste jaar, 1818, met maar liefst 551 contribuanten heel erg goed!


Net als alle subcommissies mogen ook de provinciale commandanten 'in computatie van de contributie', dat wil zeggen in evenredigheid tot het aantal leden, gezinnen plaatsen in de vrije koloniën. Ze kiezen dan meestal voor Nederlandse mlitairen die willen afzwaaien en het eens als landbouwende kolonist willen proberen. Maar als de provinciale commandant van Henegouwen in 1823 twee hoeves mag vullen, komt hij op de proppen met twee Belgische gezinnen.

Op 17 mei 1823 draagt hij de gezinnen voor, zie deze scan, en op  7 juni 1823 stuurt hij de gegevens van de familie Wibier, zie hier, Het wordt genoteerd in het designatieregister 1823, waarin wordt aangetekend hoe de plekken op de kolonie verdeeld worden. Zie een gedeeltelijke transcriptie van dat register op deze pagina en dan bij nummer 34. De twee gezinnen komen uit Mons, wat in Nederland ook bekend staat als Bergen. Het gezin van Joseph Mailly komt twee weken later, dat van Gabriel Wibier arriveert op vrijdag 20 juni 1823. Zie dit plaatje van de aankomststaat, invnr 1370.

 

Zoals in de linkerkolom staat gaan ze wonen op hoeve 117 van kolonie 4, wat op dat moment de benaming voor Wilhelminaoord is. De achternaam van zijn echtgenote Marguerite/Margaretha komt voor als Delobbe, Delhove, de Loof, Delof en Delauve. Die laatste houden we hier aan omdat het zo ook in de kolonistendatabase staat.

Voor zowel haar als voor Gabriel Wibier is dit het tweede huwelijk. De eerste vrouw van Wibier, waarmee hij op 28 december 1794 getrouwd was, is Sophia Paillon, geb. Mons, 16 maart 1772, dochter van Jean Baptiste Palion en van Anne Josephine Ghilaire. Zij is op 29 augustus 1821 te Mons overleden.

Er zijn twee oudere dochters uit het eerste huwelijk van Gabriel Wibier die niet meegekomen zijn naar de kolonie. Marie Josephe Wibier, geb. Mons in 1793, en Isabelle Wibier, geb. Mons 13 juli 1796. Van die laatste is zeker dat ze in leven is, want op 28 mei 1824 heeft notaris Stephanus Jacobus van Royen te Vledder een acte van huwelijkstoestemming afgegeven waarin Gabriel Wibier toestemming geeft voor het huwelijk van zijn dochter Isabelle met Jan van der Gucht in Parijs, Frankrijk.

De wel meegekomen kinderen doe ik straks bij het oudst bewaard gebleven stamboek waar de familie in voorkomt.

Van de in de linkerkolom genoemde kinderen - Adolf, Therese, Jeannet, Josephine en Cidonia - wordt in de rechterkolom gemeld dat Therese 'wegens ziekten te Mons achtergebleven' is. Zij zal er een tijdje later wel blijken te zijn.

Therese is evenals Josephine geen dochter van Gabriel Wibier, maar een kind uit een eerder huwelijk van Marguerite Delauve. Desondanks worden ze op de kolonie (en in de kolonistendatabase) regelmatig aangeduid als Therese Wibier en Josephine Wibier. Hun eigenlijke namen zijn echter Therese Dubois en Josephine Dubois. Wat in de kolonieadministratie soms letterlijk vertaald wordt als Therese en Josephine van de Bosch.

Ze doen het direct na hun aankomst blijkbaar heel erg goed, Als directeur der koloniën Wouter Visser op 3 oktober 1824, invnr 71, zie hier voor de scan, een lijst stuurt van:

eenige kolonisten welke door de Kleine Raad geschikt zijn geoordeeldt om als boeren op grote hoeven bij eene der etablissementen te worden overgeplaatst, waartoe ik bij deze de eer hebt autorisatie der Permanente Kommissie te vragen

staat Wibier ook op die lijst. En inderdaad, op 14 april 1825 wordt hij bevorderd tot hoevenaar en betrekt hij met zijn gezin de grote nieuwe boerderij met nummer 15 bij de Ommerschans. Dan hebben we voor het eerst ook een stamboek, het register van hoevenaars bij de Ommerschans 1822-1827 met inventarisnummer 1579 en daaruit neem ik de gegevens over:

Gabriel Wibier is volgens de kolonieadministratie geboren 24 september 1770, volgens familieonderzoekers moet dat 24 mei 1770 zijn. Zijn echtgenote
Marguerite Delauve is volgens de kolonieadministratie geboren 12 juni 1786, volgens familieonderzoekers moet dat zijn 21 juli 1786. Er zijn de volgende kinderen:

Adolph Wibier, volgens familie-onderzoekers Aldolphe Jozef Wibier, volgens zowel kolonieadministratie als familieonderzoekers geboren 17 juli 1808. Hij is een zoon uit het eerste huwelijk van Gabriel Wibier en hij zal op 26 maart 1828 de kolonie verlaten, na op 22 februari 1828 te zijn getrouwd met een dochter van de gelijk met hen op de Ommerschans aangekomen hoevenaar Antonie van Osta.

Thérèse Dubois (zie boven), geboren 3 april 1812, blijkt inmiddels bij het gezin te zijn gekomen, al staat ze hier dan als Thérèse Wibier te boek.

Jeannette Wibier, volgens zowel kolonieadministratie als familie-onderzoekers geboren 12 oktober 1815. Ook een kind uit Gabriel Wibiers eerste huwelijk.

Josephine Dubois (zie boven), volgens de kolonieadministratie geboren 12 september 1819, volgens familie-onderzoekers 13 september 1818, staat hier weer keihard als Josephine Wibier.

Cidonia (of Sidonia) Wibier, volgens de kolonieadministratie geboren 14 april 1823, volgens familieonderzoekers 24 april 1823, is het eerste kind van Gabriel Wibier en Marguerite Delauve.

Op de kolonie komen er nog twee kinderen bij en dan zijn de geboortedata gelukkig overeenstemmend:

● Jozeph Louis Wibier, geboren 9 juli 1825. Hij overlijdt 30 maart 1828. En

● Jean Baptist Wibier, die later vaak als Jan voorkomt, geboren 4 september 1827.


Het is mij niet bekend waarom, maar na vijf jaar houdt het hoevenaarschap op. Het stamboek van hoevenaars op de Ommerschans 1825-1831, invnr 1580 meldt dat de familie Wibier op 6 september 1830 wordt overgeplaatst naar de vrije kolonie Frederiksoord.

We vinden ze terug op hoeve 96 van Frederiksoord. Dat is tegenwoordig Koningin Wilhelminalaan 26, zie deze pagina voor een overzicht van bewoners. In het stamboek Frederiksoord 1830-1835 met inventarisnummer 1348, klik hier en vul rechtsonder in pagina 98, treffen we het ouderpaar met de eigen of stiefkinderen Thérèse, Jeannette, Josephine, Sidonia en Jean Baptist.

Blijkbaar wil Wibier graag werken op de hoeve van de boekhouder, want hij komt daar bij de Kleine Raad om vragen. Zie op deze pagina de zitting van 28 februari 1831 puntje 7. Hij moet geduld betrachten. Bij de zitting van 30 april 1831, zie hier bij artikel 3, behoort hij tot degenen die geen 'aschhok' hebben omdat er onvoldoende hoyt is die te bouwen.

Verder gebeurt er niks schokkends en op 20 september 1832 wordt het gezin 'overgeplaatst in het huis genaamd Westerbeeksloot'. Dat is te vinden door in hetzelfde stamboek het paginanummer 132 in te vullen.

De verdere geschiedenis van de familie Wibier wordt later nog hier genoteerd.....

.