Naar het
  overzicht

    van alle
munt-pagina's





Besluit van de permanente commissie 10 maart 1826, houdende bepalingen der goederen welke in de koloniale winkels verkocht zullen worden en instelling van twee soorten van koloniale munt


Drents Archief, toegang 0186, invnrs 961 en 964

De Permanente Commissie

Overwegende de noodzakelijkheid om te beperken en zoo veel mogelijk te verhinderen het overdadig gebruik van winkelwaren van vreemde oorsprong, en in het bijzonder van snoeperijen, hetwelk als verkwisting van inkomsten, even schadelijk voor de kolonisten als hoogst nadeelig voor de algemeene koloniale en Maatschappelijke belangen is. en als zoodanig volgens de voorwaarden en bepalingen van overneming en verpleging der huisgezinnen en verdere personen behoort te worden tegengegaan.

Overwegende dat hiertoe meer gepaste bepalingen van den inslag voor den koloniale winkels en van de verkoop van dezelve kunnen genomen worden.

Heeft besloten gelijk zij besluit bij deze

Art 1.
De voor de koloniale winkels in te slaan goederen zullen in twee hoofdsoorten verdeeld zijn, als in onontbeerlijke en minder noodzakelijke.

Tot de eerste soort worden geacht te behooren:
Zeep
Zout
Olij
Peper
Koffij
Rook en snuif- tabak
& Azijn.

En tot de tweede
Siroop
Suiker
Leidsche kaas
Thee
En andere nog niet opgenoemde waren.

Art 2
De hoeveelheid van iedere soort der bij het vorig art vermelde waren voor de koloniŽn in te slaan wordt bepaald als volgt:

Wekelijks:
Voor de vrije koloniŽn onontbeerlijke behoeften
Ĺ (pondtekentje) zeep voor 10 zielen ofwel per ziel voor    1 1/10 ct
(pondtekentje) zout voor 10 zielen ofwel per ziel voor    1 ĺ
(soortgelijke berekeningen, maar niet getranscribeerd, zijn er voor:)
olij
peper
koffij
rook en snuiftabak
azijn
Voorts nog artikelen ter verstelling van de kleeding per ziel      ľ   
Dus te zamen per ziel voor                                                   9 Cent

Minder noodzakelijke behoeften
Aan vreemde waren per ziel voor                            3 ĺ Ct
En van eigen voorbrengselen per ziel voor             1 ĺ Ct   
Totaal per ziel                                                         14 Ĺ ct

Voor de Ommerschans
Voor het magazijn
(berekeningen, niet getranscribeerd, voor:)
zeep, zout, olij, peper, azijn, per ziel                 4 13/20

Onontbeerlijke behoeften voor den winkel
(berekeningen, niet getranscribeerd, voor:)
koffij, tabak per ziel
Leidsche kaas 

Minder noodzakelijke behoeften voor den winkel
van alle artikelen tezamen per ziel voor             1 7/20
Totaal                                 10 Ct                   
Voorts nog van eigene waren als brood, boter, spek, zo per ziel voor 20 ct
Gezamenlijk totaal voor 30 Ct

Zullende de hoeveelheid waren naar de vorengemelde sommen per ziel en niet naar de daarnevens gestelde begroting kwantiteiten moeten worden ingeslagen.

Voor etablissementen van weezen
Voor het magazijn dier etablissementen zal dezelfde hoeveelheid als voor de Ommerschans bepaald is worden ingeslagen, en voor de winkel voor ťťne cent per kind tot aankoop van siroop, als anderzins, en voor een en een halve cent voor andere minder noodzakelijke behoeften  van die soort als de kinderen zelve zullen verlangen, en zij van hunne oververdiensten kunnen koopen.

Voor de arbeiders etablissementen
Voor deze zal dezelfde hoeveelheid als voor de vrije koloniŽn ingeslagen worden
Daar de arbeiders kolonisten echter meerdere noodwendigheden van eigene oorsprong moeten kunnen koopen, als brood, boter, boekweitenmeel enz, zo zal hun daartoe de gelegenheid worden verschaft, zullende zij bovendien 1Ĺ ct voor gort, erwten, boonen enz kunnen besteden.
Ten gebruike van geemployeerden en bouwlieden zal de hoeveelheid in te slaan 1/3 meer bedragen dan voor de arbeiders kolonisten, doch van dezelfde soort van waren.

Art 3
De algemeen winkelier zal eene nauwkeurige lijst maken van de hoeveelheid, soort en prijzen der onderscheidene goederen, welke van de bepalingen van het voorgaande artikel voor al de etablissements per maand zullen moeten en kunnen worden ingeslagen; dezelve zal, na door den directeur te zijn gezien verzeld des nodig van dezelfs aanmerkingen ter goedkeuring van de PC worden ingezonden.

Art 4.
Mocht het gebruik van onontbeerlijke behoeften in de eerste maand de bepaalde hoeveelheid te boven gaan, dan zal er eene suppletoire leverantie van het ontbrekende kunnen plaats hebben, doch zal deze vermeerdering alsdan in de volgende maand of op de waren waarvan in de vorige minder dan het bepaalde was gebruikt ofwel op de minder noodzakelijke behoeften moeten worden gekort zodanig dat de bepaalde som voor de geheelen inslag voor de 3 maanden in geen geval worden te boven gegaan, ten zij met speciale autorisatie van de Permanente Commissie zonder welke het meerder ingeslagene door dezelve niet zal worden betaald.

Art 5.
Behalve de winkelwaren van de leveranciers in te slaan zal vanwege de Maatschappij verkrijgbaar worden gesteld: brood, boter, gerookt spek, vleesch, boekweiten meel, boekweiten gort, aardappelen, grutten. En zulks in de hoeveelheid als volgens de reglementen benoodigd is.

Art 6.
Indien enige dier artikelen bij de Maatschappij echter mogten ontbreken, zal aan de PC tijdig worden aangevraagd de autorisatie tot aankoop van buiten van het ontbrekende, en zal het aldus geleverde op de 3 maandelijkse rekeningen der leveranciers afzonderlijk moeten voorkomen.

Art 7.
In de koloniŽn zullen twee soorten van fictief geld bestaan als Winkelgeld en Broodgeld hetwelk zal zijn van kaartjes volgens nevenstaande modellen.

Winkelkaartjes

Art 8.
 De wekelijksche uitbetaling van de verdiensten zal in het vervolg zodanig worden geregeld dat in de vrije koloniŽn tot 10 cents en het overige der verdiensten in broodgeld wordt uitbetaald. De arbeiders kolonisten zullen eerst 15 cents in winkelgeld en het overige hunner verdiensten in broodgeld ontvangen. Aan de bedelaarskolonisten zullen ĺ der verdiensten in broodgeld en ľ in winkelgeld voldaan worden. De weezen eindelijk zullen al haar verdiensten in winkelgeld erlangen.
De geemployeerden en loonlieden ontvangen wekelijksch F 1,25 aan winkelgeld en het overige hetwelk hun niet in zilver wordt uit ?? in broodgeld dat F 1,25 niet zal te boven gaan.

Art 9.
Voor het winkelgeld zal mede verkrijgbaar zijn wat met broodgeld betaald wordt doch het broodgeld zal niet voor winkelgeld kunnen worden aangenomen.

Art 10.
De winkeliers zijn gehouden de verkochte winkelwaren van vreemde oorsprong uitsluitend met winkelgeld te verantwoorden. Kunnende zij de waren met broodgeld verwerkt mede met winkelgeld voldoen.

Art 11.
Geen zilvergeld zal in het vervolg in de winkels meer worden aangenomen noch zal door de winkeliers kunnen worden gebezigd ter betaling van de ontvangen waren. Zodanige geemployeerden die in kontanten hun tractement ontvangen, kunnen desverkiezende in mindering F 1,25 in winkelgeld en evenzoveel in broodgeld bekomen mits den directeur zulks schriftelijk aanvragende.

Art 12.
De veldwachters der bedelaarsgestichten zullen in het vervolg niet meer gebragt worden op de staten van administratie, maar op die van veldarbeid en wel onder het rubriek buitengewone en verschillenden arbeid, terwijl zij op de maandstaten in het bijzonder zullen voorkomen gelijk andere kolonisten voor zoo verre aan hen winkelgeld is uitbetaald. De bouwlieden, die tot de administratie behooren, zullen alsmede voor het aan hun uitbetaalde gebragt worden onder dezelfde rubriek, vergezeld van bijzondere aanwijzing volgens bijgevoegd model, daar de maandstaat ten doel heeft te doen zien juist hoeveel iedere maand aan winkelgeld kan worden besteed. Voor zoo verre zij in kontanten uitbetaald worden zullen zij op de staten van administratie worden gevoerd.

Art 13.
Bovenstaande bepalingen zullen een aanvang nemen met de maand april aanstaande en zal deze alzo de eerste van het trimester zijn. En zal afschrift dezes aan den Directeur der KoloniŽn worden uitgereikt ten fine van informatie en executie.

Aldus gearresteerd door de PC van Weld. te ís Gravenhage den 10 maart 1826
(get) J. Sluiter


Dit systeem is zo ingewikkeld dat het niet lang kan functioneren. Maar een tijdje heeft het wel gewerkt, want er zijn kaartjes teruggevonden die op bovenstaande gebaseerd zijn, zie deze pagina.