Naar het overzicht
van de POST







De POST van 1828 chronologisch


Ingekomen post invnr 89. scan 01. Overzicht welke obligaties op de verschillende door de Maatschappij afgesloten leningen uitgeloot zijn.

19 januari 1828
Ingekomen post invnr 89.de scans 10-11. Circulaire van de directeur aan de adjunct-directeuren van de etablissementen dat ze hun achterstallige administratie MOETEN bijwerken.


Ingekomen post invnr 89 scan 21..Brief directeur over tekorten bij kolonie 2....


Ingekomen post invnr 89.de scans 27-28. Reactie van adjunct-directeur De Geus van Veenhuizen-3 op de circulaire van de directeur (scans 10-11).

3 januari 1828
Ingekomen post invnr 89 scan 29. Brief van Heel-en vroedmeester H. Smit aan de permanente commissie, waarin hij ontslag neemt
transcriptie
1 januari 1828

Ingekomen post invnr 89.de scans 35-37. Brief directeur met onder meer schattingen van leeftijden van kinderen van wie geen geboortedatum bekend is, en ook:

Al verder is hierbij gevoegd een verzoekschrift van den huisverzorger C.A. Smit in kol. 3, ten einde eenen anderen koperen medaille te bekomen, zijnde zijne eersten door het afbranden van zijn huis verloren geraakt.
Daar deze huisverzorger is een braaf en oppassend man, geef ik mij het genoegen deszelfs verzoek bij dezen te ondersteunen.

Dit wordt behandeld 7 februari 1828 artikel 21 en beantwoord 8 februari N109


Ingekomen post invnr 89.de scans 40-42. Brief van de onderdirecteur Bersma over de ingedeelde Hendrik van der Veer uit Dokkum.


Ingekomen post invnr 89.de scans 43-44. Brief van adjunct-directeur voor de administratie Heemskerk over zijn ruzie met adjunct-directeur Poelman van Veenhuizen-1.

4 januari 1828.
Ingekomen post invnr 89 de scans 45-48. Brief directeur met onder meer een stukje over koloniale munt, waarbij het kleingeld in de vrije koloniŽn is zoekgeraakt.

Deze brief wordt behandeld bij de notulen van 7 februari artikel 34 en beantwoord met brieven op 9 januari N19 en en 8 februari N109.
transcriptie
18 januari 1828
Ingekomen post invnr 89 scan 177. Brief directeur met inzending van de verantwoordingen van alle koloniŽn over juni 1827.

19 januari 1828
Ingekomen post invnr 89 scan 181. Brief directeur dat Van Waardenburg ontslagen moet worden.

20 januari 1828
Ingekomen post invnr 89. Brief van professor Vrolijk aan de permanente commissie over de arts Limes
transcriptie
23 januari 1828 Ingekomen post invnr 89 de scans 209-210. De adjunct-directeur van de Ommerschans Harloff beschrijft de achterstand in de administratie en de oorzaken.
26 januari 1828
Ingekomen post invnr 89 scan 247. De kleine raad informeert de permanente commissie hoe de afgelopen week het fabriekswerk onder de kolonisten verdeeld is.

26 januari 1828 Ingekomen post invnr 89 de scans 248-250. Brief directeur met onder meer:

De Heer Adjunct-direkteur Drijber informeert mij bij deszelfs brief van 21 dezer dat de winkelier aan het 2e Etablissement te Veenhuizen uit deszelfs betrekking wenscht te worden ontslagen, verzoekt daarbij dat alvorens dit ontslag wordt toegestaan eenen andere winkelier moge worden benoemd, alzoo deze betrekking geen ogenblik onvervuld kan blijven.
Tot heden nu niemand onder de kolonisten of geemployeerden geschikt kennend, verzoek ik de perm. Komm zoo mogelijk daar in te voorzien, terwijl ik intusschen mij nader zal informeren of of er soms nog iemand onder hun gevonden word, die genoegzaam bekwaamheid en vertrouwen tot dit eind bezit; in welk geval ik de perm. Komm. daarvan dadelijk zal kennis geven.

De winkelier die opstapt is Wietze Jans Pakes. De permanente commissie schrijft aan Henning te Grave om als nieuwe winkelier naar Veenhuizen te komen..


1 februari 1828
Ingekomen post invnr 89 scans 334-335. Brief directeur over Van Waardenburg en Tonckens. Met op scans 336-337 een brief van de deurwaarder. Ook scan 338 gaat hierover. Scan 349 lijkt losgeraakt, maar gaat ook over Van Waardenburg.

3 februari 1828
Ingekomen post invnr 89 scan 344. Overzicht door de secretaris van de kleine raad, Jan Hessels van Wolda, aan welke vrije kolonisten de kleine raad de meeste fabrieksarbeid heeft gegeven.

4 februari 1828
Ingekomen post invnr 89 scans 360-362. Brief directeur met onder meer het verzoek om authorisatie om de kolonist Lelts als bakkersbaas naar de Ommerschans over te plaatsen.

11 februari 1828
Ingekomen post invnr 89 scans 465-468. Brief directeur met onder meer:

Ten slotte vermeen ik ter kennis van de Permanente Kommissie te moeten brengen dat de kolonist Kremer uit Groningen in kol N3 gevestigd, ons thans niet ongeschikt is voorgekomen om als winkelier in het 2e etablissement te Veenhuizen te worden aangesteld;
deze man heeft voor heen een eigen winkel gehad, is in zodanige affaire opgevoed, en schijnt van eene goede burger familje te zijn.
Zijn gehouden gedrag gedurende eenige jaren in de kolonie, zoo wel als de grote order en zindelijkheid in zijne huishouding en 's mans uiterlijk voorkomen, maken zijne verklaring dat omstandigheden buiten zijne schuld hem hebben genoodzaakt die affaire te verlaten, niet onwaarschijnlijk.
Mogt dus de Permanente Kommissie nog niet bepaald zijn in de keuze van een winkelier, zoude ik deze man daartoe durven voorstellen, te meer daar dir met de belangen der Maatschappij schijnt te stroken.

(maar de pc heeft Henning al aangeschreven)

17 februari 1828
Ingekomen post invnr 89 scans 524-527. Brief directeur met ondfer meer de uitslag van de rechtszaak met Waardenburg, plus over een pretentie van ene Kuipers voor het kopen van aardappelen, waarbij ook Faber van Riemsdijk en Tijl en Niewold die in Groningen de mandaten doen, voorkomen. Moeilijk te begrijpen verhaal waarin ook even koloniale papieren munt voorkomt.

19 februari 1828
Ingekomen post invnr 89 scans 553-554. Brief directeur met onder meer de mededeling dat de onderwijzer Booij zal opzeggen en het voorstel hem door Uhl te laten vervangen en in diens plaats Gerards te doen.

23 februari 1828
Ingekomen post invnr 89 scan 649. De kleine raad informeert de permanente commissie hoe de afgelopen week het fabriekswerk onder de kolonisten verdeeld is.
29 februari 1828
Ingekomen post invnr 89 scans 671-673. De door de directeur vastgestelde voorschriften voor de administratie.



NB: De scans in invnr 90 zitten op de verkeerde volgorde. Eerst komt april 1828, daarna pas maart 1828.

1 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 397-398. De directeur stuurt broden uit de verschillende koloniale broodbakkerijen.


Ingekomen post invnr 90 scans 399-401. Brief directeur waarvan de voorste pagina mist zodat er geen datum bekend is, maar omdat hij aankondigt broden te zullen sturen is het waarschijnlijk 29 februari. . Volgens de inhoudsopgaaf staat er in:
- Zendt extract nota van overlijden Jan Vermeij.
- Berigt over het gevraagde ontslag kinderen Wiebier en Westerveld.
- berigt dat de heelmeester Smit reeds gedeeltelijk op zijn nieuwe standplaats werkzaam is.
- dat de huisgezinnen van de wed. Hoen en Tjebbes weder naar de gewone kolonien zoude kunnen worden verplaatst.
- Geeft de grootte op van het aan Kruisinga afgestane stukje grond.
- Berigt omtrent de geschiktheid voor den arbeid van den kolonist van Aken, en over de redenen van ontevredenheid ten opzigte zijner vrouw.
- Zendt in de rekening van de weduwe Koogstra.
- Vraagt of een veteraan zonder last der P.K. kan worden ontslagen, zoo als dat ten opzigte van Vermeulen door den kommandant is gedaan.
- Berigt de sterfte te O.S. steeds voortduurt.
- Berigt over het verstrekken van klompen aan bedelaars kolonisten.
- Berigt dat hij eenige broden zal sturen.

3 maart 1828
Ingekomen post invnr 961. Petitie kolonisten tegen wijkmeester Schnell
transcriptie
7 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 455-457. Directeur rapporteert onder meer over zijn bevindingen te Veenhuizen.

7 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 469-471. Directeur zendt onder meer een acte van dagvaarding van Waardenburg.

10 maart 1828
Ingekomen post invnr 961. Rapport over wijkmeester Schnell door een vommissie van de Kleine Raad.
transcriptie
10 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 498-501. Directeur rapporteert onder meer over de turfgraverij te Ommerschans.

12 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 521-523. Brief directeur, vooral over Schnell en ook observatie omtrent de klassificatie der onderwijzers.

12 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 526-528. De directeur voelt niets voor de suggestie om Waardenburg met geweld van de Ommerschans af te gooien. Verder meer over die kwestie.

14 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 544-546. De directeur geeft de uitslag van de aanbesteding van winkelwaren voor de maanden maart-april-mei.

17 maart 1828
Concept-voordracht tot ontslag van bedelaarskolonisten op de Ommerschans, invnr 1502 (geen scans)
Er zijn er 50 stuks met meer dan 25 gulden oververdienste, 41 stuks 'worden voorgedragen om goed gedrag, twee jaren verblijfen meer dan de helft oververdiensten te hebben', 8 'dezulke wier rekwest om ontslag in aanmerking is genomen', 8 'dezulken wier rekwesten om ontslag nog aanhangig zijn'.

17 maart 1828
Uitgaande post 17 maart 1828, invnr 961 mapje 1828. Besluit permanente commissie tot ontslag voor wijkmeester Schnell
transcriptie
18 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 578-580. Brief directeur met veel gedoe over arbeiderskolonisten:
- Vraagt te mogen ontslaan de arbeiders kolonisten Meuleman aan het 1e gesticht, Van Veen, Warrendam & Jellema aan het 3e gesticht.
- Meldt dat arbeiderskolonist Charldorp en zijn dochter heimelijk de kolonie hebben verlaten, maar te Zwartsluis zijn gearresteerd en teruggebracht.
- De arbeiders kolonist Van Kempen van VH-3 en zijn vrouw hebben ook de benen genomen, naar men zegt naar het depot voor Oost-IndiŽ te Harderwijk.
- Ook iets positiefs: of de arbeiders kolonist De Vries uit Medemblik mag worden overgeplaatst naar de vrije koloniŽn.

19 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 600-601. De directeur heeft het kistje met Noord Americaanse bremzaden ontvangen en stuurt een verslag over de uitkomst van de vorig jaar ontvangen zaden.

27 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 693-695. Directeur zendt onder meer de jaarlijkse voordrachten van ontslag voor bedelaars en weeskinderen.

27 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 704-708. Directeur bericht onder meer over zijn bevinding te Ommerschans, met daarbij het voorstel 5 of 6 spanpaarden te kopen en de mededeling dat de onderdirecteur Frederiks van plan is de dienst der Maatschappij te verlaten.

27 maart 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 710-711. In reactie op de brief van de permanente commissie van 18 maart 1828 N235 stuurt directeur Visser diverse stukken waaronder:
- ... de gevraagde koloniale munt volgens nota daar bij gevoegd.

Deze brief is besproken 2 april 1828 N82 en er is geschreven op 5 en 8 april.



NB: De scans in invnr 90 zitten op de verkeerde volgorde. Eerst komt april 1828, daarna pas maart 1828.
4 april 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 42-44. De directeur met onder meer het voorstel attestatiŽn te laten drukken ten behoeve van de koloniale kerken.
18 april 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 277-299. Brief directeur die onder meer rapporteert over het verzoek om ontslag van Hendrik van Geelen.

26 april 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 360-363. De directeur stuurt de opgaven van adjunct-directeuren voor het algemeen verslag door, waarbij hij vraagtekens zet bij veel opgaven van oogsten.

26 april 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 375-377. Directeur stelt voor een aangekochte molen af te breken en naar Veenhuizen te transporteren en om een zoon van bedelaars kolonist De Fontenille op het Instituut te Wateren te plaatsen (waar bedelaars kinderen normaliter niet kunnen komen.

29 april 1828
Ingekomen post invnr 90 scans 383-385. Directeur meldt onder meer dat slechts 30 van de jongeren die zich hadden opgegeven voor de zeedienst zijn goedgekeurd en dat die inmiddels in dienst zijn getreden.


Ī 1 mei 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 12-14. Brief door strafkolonist Brauckman waarin hij vraagt om twee van zijn kinderen uit de strafkolonie te laten vertrekken.
transcriptie
2 mei 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 15-17. Brief directeur die onder meer opstuurt een verslag van kapitein Thonhauser, waarbij hij opmerkt:

Ik neem de vrijheid hier bij aan te merken, dat de tijd van uitbetaling der reserve gewoonlijk is, in April, en eerst bij het verblijf van haar medelid de WelEdGestr. Heer Mr. Faber van Riemsdijk is bepaald, dat dit voortaan in January zal plaats hebben; zullende dit nu in de volgende week voor het verlopen jaar tot ult December geschieden. -
dat het verzoek van den Kapitijn Thonhauser om door de Komm. der Komp. vooraf van den dag der aankomst van veteranen te Veenhuizen te worden geinformeerd, zoo wel als de daarbij aangehaalde reden van het verzoek, mij voorkomt geheel overbodig te zijn, wijl wij en dus ook zoo veel nodig ZEdGestr, daar van steeds in tijds langs eenen anderen en behoorlijken weg kennis bekomen. -
dat de brief van do. Heerspink misschien wel verdiende door het tijdschrift de Vriend des Vaderlands aan het publiek te worden bekend gemaakt.


Ingekomen post invnr 91 scan 26. Kassier van de Maatschappij over mevrouw Appleton weduwe Romkes Smit die haar drie kinderen wil uitbesteden..
5 mei 1828
Ingekomen post invnr 91 de scans 47-48. Brief van adjunct-directeur Bersma over het kind van kolonistenzoon Klaas Zwaan, welke laatste in de gevangenis zit, en over de kosten van welk kind een conflict is met de diakonie Steenwijkerwold. De begeleidende brief van de directeur is scan 96-101.

9 mei 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 96-101. Brief directeur die onder meer meldt dat vanaf Het Loo vier nieuwe veteranengezinnen zijn aangekomen. Thonhauser heeft sommige verlof gegeven, zie ook bij scans 192-193. Met de vraag of veteranengezinnen wollen dekens met of zonder noppen moet worden verstrekt. Ook over een mogelijke begraafplaats voor kolonisten te Vledder.

13 mei 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 122-125. Brief van de directeur der koloniŽn met onder meer een stuk over de hernieuwde desertie van de Scheveningse arbeiderskolonisten Pronk en Vrolijk
transcriptie
17 mei 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 140-142. Brief directeur dat de boekhouder Morrien zich op eene verregaande wijze aan sterken drank heeft te buiten gegaan en daardoor zijne vrouw heeft mishandeld en de geemployeerde aan het algemeen bureau van Heusden heeft eenige kolonisten beledigd en zich onzedelijk gedragen.

17 mei 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 143-145. Brief directeur die onder meer voorstelt algemeen winkelier Kluvers aan te stellen in plaats van Hatzmann en bij een volgende gelegenheid Rensing te bevorderen.

19 mei 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 146-147. Onvolledig bewaard gebleven brief van de directeur. Volgens de samenvatting rapporteert hij onder meer over zijn bevindingen tijdens een bezoek aan de Ommerschans, en verder ook: Berigt de aankomst van een dertigtal veteranen huisgezinnen waarvan sommige zich ontevreden betoonen en aan wangedrag schuldig maken waardoor de Kommandant nader op eene provoost aandringt.


Ingekomen post invnr 91 scans 150-152: Klacht van kapelaan Tempelman over dokter Hanzon..
22 mei 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 192-193. Onvolledig bewaard gebleven brief van de directeur. Volgens de samenvatting geeft hij onder meer een standje aan kapitein Thonhauser over het verleende verlof (zie scans 96-101).

27 mei 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 229-231. Brief directeur met onder meer melding van de aankomst van 11 veteranen gezinnen, waarvan eentje meteen onbepaald verlof heeft gevraagd.


2 juni 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 289-291. Brief directeur met onder meer het ontslagverzoek van Adriana Brauckman (die zal trouwen met Douwe Petrus van Steenwijk) en het verzoek een huwelijk te mogen aangaan van bijschoolhouder Molewijk.

4 juni 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 309-310. Directeur stuurt diverse journaals die in het net overgeschreven zijn, maar nog niet de journaals van Veenhuizen-2, die bewaard zijn gebleven (zie invnr 87 scans 366-381 en invnr 88 scans 1-20).
10 juni 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 373-375. Brief directeur: de in Den Haag gevestigde Algemeen Boekhouder (van Sluiters) heeft na een bezoek aan de kolonie administratieve stukken meegenomen die de directeur terug wil hebben.

13 juni 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 387-389. Brief directeur, met onder meer:
Voorts ter harer kennisse te brengen dat de aanbesteding der leverantie van winkelwaren hedurende het volgende kwartaal op den 11e dezer in alle kolonien en etablissementen heeft plaats gehad;
dat tot grondslag der aanbesteding hebben gestrekt de gewone konditien met betrekking tot de aflevering, de keuring en de betaling, als mede het tarief van het lopende kwartaal met weinige veranderingen en dat de inschrijvingen zijn gedaan als volgt:

Hij noemt vervolgens de percentages korting op het tarief voor de vier aanbestedingen (vrije koloniŽn, Ommerschans, Veenhuizen-1 en Veenhuizen-2 en 3 samen) door de diverse inschrijvers en wat daar vervolgens uitgekozen is.

14 juni 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 400-402. Brief directeur die onder meer vraagt om de toezending van linnen, halsdoeken, enzovoort voot borstlappen en mutsen.
16 juni 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 416-417. Directeur vraagt extra geld aan, onder meer omdat er minder eigen produkten zijn. Zo zijn bijvoorbeeld op de Ommerschans alle aardappelen geconsumeerd.
20 juni 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 449-451. Brief directeur met onder meer:

Daar door het vertrek van den aannemer Wind van Veenhuizen, de winkel waarin onderscheidene artikelen van behoefte voor geemployeerden voor gereed geld verkrijgbaar waren heeft opgehouden te bestaan, en alzoo de geemployeerden en vele veteranen verpligt zijn om hunne winkelwaren te Norgch op eene afstand van bijna ťťn uur gaans, of wel van kramers tegen hoger prijzen te kopen, hetgeen voor veele weldenkende niet minder moeijelijk dan nadeelig is; -
en daar volgens afspraak met het lid der Permanente Kommissie de WelEdGestr. Heer Mr Faber van Riemsdijk de onderdirecteur Nijenbandering, het huis door Wind verlaten zal betrekken, heeft deze de vrijheid verzogt aldaar even als den onderdirecteur Bosscha te Ommerschans eene winkel voor eige rekening te mogen houden, onder voorwaarde van niet dan om kontant geld, en geene andere artikelen te mogen verkopen, dan die welke ons aangenaam zijn, en dezulke uit de winkel te vermijden, welke wij zoude oordeelen dat in de kolonien niet behoren te worden verkogt, waar onder in de eerste plaats sterke drank; -
en daar eindelijk dit verzoek door meerdere geemployeerden, onder andere de Heer Drijber kragtig is ondersteund, en ik zelfs eenigzints van de noodzakelijkheid van deze maatregel overtuigd ben, terwijl de onderdirekteur Nijenbandering bij mij als eene der verdienstelijkste geemployeerden bekend is, zoo neem ik de vrijheid ťťn en ander der Permanente Kommissie in gunstige overweging te geven,

Besproken 30 juni 1828 artikel 55, beantwoord 1 juli 1828 N598 en 3 juli 1828 N608.

juni 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 452-454. Brief directeur waarvan eerste vel mist, zodat er geen datum is, uit welke brief onder meer blijkt dat hij samen met het lid der permanente commissie dominee Sluiter in Veenhuizen is geweest.

24 juni 1828
Ingekomen post invnr 91 scans 479-482. Brief directeur:

Voor eenige tijd gad mij den Heer Adj.-Direkteur Poelman te kennen dat de koopman Ter Spil uit Groningen met wie Z.E. de gepasseerde winter was overeengekomen om twee mudden boekweit van de Maatschappij in betaling te nemen, voor elke mudde rogge dat hij aan het 1e Gestigt gedurende eenige maanden zoude leveren, zwarigheid maakte de boekweit te ontvangen, wijl dezelve niet aan het monster of afspraak voldeed;
het geen ik zeer vreemd vond, doch de reden daarvan meende te moeten zoeken en vinden in het dalen der prijzen van de boekweit, sedert het akkorderen en de aflevering der rogge, dan de Heer Poelman beweerde het tegendeel en vond dat de Heer Ter Spill het regt en de billijkheid aan zijn zijde had, en dus de Maatschappij verpligt was de ontvangen rogge in comptanten te voldoen, naar evenredigheid der prijzen zoo als die tijdens de aflevering stonden, dat is p.m. f 5,60 per mud, niettegenstaande de Heer Drijber die zich met andere kooplieden in hetzelfde geval van ruiling bevond, geen de minste moeite met zijne kontraktanten had, en de boekweit van het 2e en 3e gesticht van dezelfde kwaliteit is, als die van het 1ste.
Deeze omstandigheid en mijne gedagte daarover heb ik meer in bijzonderheden aan den Heer van Sluiter bij monde medegedeeld, welligt dat ZijnEdle zich die nog herinnert en aan de Permanente Kommissie kan mededeelen.
Intusschen kwam het mij zo als die zaak daar lag doelmatig voor, den Heer Poelman te authoriseeren, en te gelasten, de boekweit welke voor Ter Spil bestemd was, aan eenen anderen koopman, onverschillig welke tegen betaling te verkoopen, en met die gelden den leverancier van rogge te voldoen, moetende het te kort door de mindere prijzen bij de algemeene daling veroorzaakt door ons worden bijgelegd, waarop ik dus had gerekenden in het ruwe gecalculeerd op zes ŗ zeven honderd guldens.
Dan tot mijne groote verwondering verklaarde mij den Heer Poelman in de gepasseerde week dat meergemelde Heer Ter Spil thans ruim vier duizend guldens van de Maatschappij wegens geleverde rogge te ontvangen heeft, en dat er geen boekweit is, om die schulden te kunnen voldoen, zijnde de partij van 960 Nederlandse mud waarvan ik de verkoop gelast had wel aan den Heer Brouwer te Meppel verkogt en geleverd, doch onder voorwaarde van voor het bedrag daar van rogge te leveren, welke voor de behoefte van Mei, Juny en gedeeltelijk July zal strekken, welk bedoeld bedrag in geld niet meer was dan f 1920, zijnde de boekweit verkogt tegen f 2.- het mudde, terwijl de verdere opbrengst volgens nevensgaande opgave van den Adj. Dir. is vervoerd aan paarden en koeijen, verzaaid, aan het Magazijn afgeleverd, en eindelijk nog een klijne partij ongedorschte.
Wat nu de betaling van f 4000.-- aan Ter Spil betreft hier aan zal zonder speciale authorisatie der Permanente Kommissie geen gevolg worden gegeven.

Bij de Heer de Geus ontdekte ik voor twee of drie weken een tekort van eenen andere aard. ZEd had namentlijk voor de behoefte van de voorgaande maand overeenkomstig het geakkordeerdeaangevraagd in geld p.m. f 6000.- Deze aanvrage was dan ook stilzwijgend door mij goedgekeurd, en alzoo in mijn gewone petitie opgenomen, dan bij den ontvangst der aanvrage om fondsen voor de 4e week zie ik dat die montarde tot f 5000.- of met het reeds geremitteerde voor de drie eerste weken dier maand te zamen genomen f 8000.-- zoo dat ik natuurlijk zwarigheid maakte daar aan te voldoen, en besloot bij eerste komst te Veenhuizen die kwestie in persoon met ZijnEdle te behandelen, niet twijfelende of er zoude in het opmaken der aanvrage van de 4e week Mei, een abuis bestaan en de behoefte voor dezelve niet meer dan p.m. f 3000.-- bedragen;
Dan ongelukkig vond ik mij hier ook teleurgesteld, en na lang zoeken, vergelijken en twisten, bleek het dat die f 5000.-- noodig waren om alle schulden tot de laatste Mei te kunnen voldoen, en dat de oorzaak hier van moet worden gezogt, hoofdzakelijk in de meerdere verdiensten der veteranen, waardoor natuurlijk meerder levensmiddelen moeten worden aangekogt dan berekend is, en de aankomst derzelve in de maand nadat de generale aanvrage is opgemaakt, en daar dit, vooral het eerste sedert 2 a 3 maanden nog al aanmerkelijk is geweest, zonder dat men daar bij stil stond, wegens de voorraad van veele artikelen die voor drie maanden in een worden ingeslagen, is het niet gerade onnatuurlijk dat zich zulk niet dadelijk maar nu openbaarde, nu reeds dat aanzienlijk deficit bestaat;
Ook aan de Ommerschans en aan het 1e etablissement te Veenhuizen heeft hetzelfde doch minder belangrijk plaats.



Ingekomen post invnr 92 scan 002. Staat der vastgestelde prijzen van winkelwaren tot maatstaf strekkende om overeenkomstig dezelve de goederen ten behoeve der etablissementen en vrije kolonien over de maanden mei en junij 1828 uittebesteden

1 juli 1828
Ingekomen post invnr 92 scans 004-006. Brief directeur met onder meer voorstel verbouwing kerk en pastorie te Ommerschans.

4 juli 1828
Ingekomen post invnr 92 scans 36-40. Brief directeur met onder meer verslag van zijn bezoek aan de Ommerschans, met positieve opmerkingen over de uit kolonie 1 overgekomen nieuwe bakkersbaas De Bruijn. De aardappelen van de warme maaltijd worden in dez tijd van het jaar 'wansmakelijk', wat men probeert te verhelpen met grote hoeveelheden azijn, pepr en uitgebraden spek. De directeur heeft van derden vernomen dat dokter Hanzon aanstaande november of december wil vertrekken.
En bericht over de tegenwoordige toestand van kolonie 1.

5 juli 1828
Ingekomen post invnr 92 scans 73-75. Brief directeur met onder meer dat met het gezin Haakmeester slechts 2 van de zes kinderen zijn meegekomen.


Ingekomen post invnr 92 scan 116. Nominatieve staat der onderofficieren en manschappen der veteranen welke verzoeken om met het gagement begunstigd te worden.

17 juli 1828
Ingekomen post invnr 92 scans 219-221. Brief directeur die verslag doet van zijn bevindingen te Veenhuizen.

19 juli 1828
Ingekomen post invnr 92 scans 248-250. De directeur met onder meer:

Hier nevens heb ik de eer de Permanente Kommissie te doen toekomen de beantwoorde nota van gevraagde renseignementen van den 7 dezer benevens twee tekeningen door den bedeelaars kolonist Van Geelen, als ťťn van het Instituut te Wateren en een van het logement te Frederiksoord.

Voorts twee stukken brood uit onderscheidene bakkerijen te Veenhuizen;
daar vooral het ťťne mij buitengewoon mooij voorkwam, heb ik ťťn derde stuk gewoon roggebrood te Oosterwolde gekogt, om daar mede het zoogenaamde aardappelbrood te vergelijken, en een proef te nemen, welke der beide soorten als het smakelijkst konde worden gehouden, de uitkomst hiervan voldeed volkomen aan mijne verwagting.
Ik kan namentlijk van ieder der drie stukken een dunne snede, leijde de dezelve naast elkander op ťťne gewone tafelbord, en verzogt toen niet minder dan zes personen, waaronder geemployeerde die uit vooroordeel ook geen gebruik van het koloniaal brood maken, van elk der drie soorten te eeten, en mij te zeggen welke het smakelijkst en beste was, en algemeen wierd de prijs aan dat van het 3e etablissement toegewezen, waarna ik hun verklaarde dat zij het aardappelbrood boven het roggenbrood de voorkeur hadden gegeven.

28 juli 1828
Ingekomen post invnr 92 scans 360-362. Directeur vraagt onder meer f 1000.- tot uitbetaling van oververdiensten of inwisseling van papiergeld der kinderen te Veenhuizen welke dezer dagen met ontslag of verlof vertrekken.

28 juli 1828
Ingekomen post invnr 92 scans 357-359. Brief van echtgenote van Antonie Mikkers, gedateerd 28 juli 1828, aan de 'Weledele Heeren, uitmakende de Commissie van Weldadigheid te ís-Gravenhage.
transcriptie

1 augustus 1828
Ingekomen post invnr 92 scans 420-422. Directeur zendt onder meer:

Twee tekeningen of gezigten te Ommerschans, als, een van voren op dat etablissement, en eenen van agteren op het hospitaal en R.C. kerk en woningen voor straf kolonisten.

7 augustus 1828
Ingekomen post invnr 92 scans 494-497. Directeur bericht onder meer over zijn bevindingen te Ommerschans, maar de heikele punten als de toegenomen desertie bewaart hij totdat Faber van Riemsdijk binnenkort op de kolonie is..

12 augustus 1828
Ingekomen post invnr 92 scans 642-644. Directeur deelt onder andere mede dat aan met ontslag vertrokken bedelaars is uitbetaald f 2300.--

15 augustus 1828
Ingekomen post invnr 92. Een lijst van in onecht geboren kinderen op de Ommerschans, door Frederiks.


3 september 1828
Ingekomen post invnr 93 scan 43. Brief van P.J. Brisant uit Rotterdam over het ophalen van twee zusjes uit het wezengesticht.
transcriptie
6 september 1828 Ingekomen post invnr 93. scans 94-96. Brief van directeur Visser onder meer over kolonist De Vries en diens omgang met een ingedeelde (zie ook 22 september)..
6 september 1828
Ingekomen post invnr 93. scans 97-100. Brief van directeur Visser met nummer N408A, aan de permanente commissie, adres den Heer Faber van Riemsdijk, onder meer over de arts Limes te Veenhuizen.
transcriptie
6 september 1828 Uitgaande post 6 september 1828 N3, invnr 961 mapje 1828. Besluit van de permanente commissie van 6 september 1828 N3 houdende schikking met de marktgenoten van Vaarsen. transcriptie
6 september 1828 Uitgaande post 6 september 1828 N3, invnr 961 mapje 1828. Diverse conceptbesluiten op 6 september 1828, vermoedelijk genomen tijdens een bezoek aan de koloniŽn.
transcriptie
8 september 1828
Ingekomen post invnr 93 scans 130-132. Brief van directeur Visser met nummer N410A, aan de permanente commissie,
- over de zieke arts Limes te Veenhuizen
en
- over de nieuw aan te stellen arts Sasse


transcriptie

transcriptie
10 september 1828
Ingekomen post invnr 93. Brief van Perizonius van Marle, boekhouder te Veenhuizen, met verzoek om bevordering.

12 september 1828
Ingekomen post invnr 93 scans 166-168. Contract voor de levering van vijftienduizend pond Drentse wol aan de koloniŽn.

12 september 1828 Ingekomen post invnr 93 scans 175-177. Directeur onder meer over onbehoorlijk gedrag zaalopziener Van der Kamp die kinderen op zijn zaal uitscheldt voor 'beestegoed' en 'kanailje'.

12 september 1828 Ingekomen post invnr 93 scans 178-180. Directeur geeft onder meer op de resultaten van de aanbesteding van winkelwaren.

16 september 1828
Ingekomen post invnr 93.Brief van DP van Steenwijk aan de permanente commissie met bijgevoegd briefje van Ommerschans-arts D.H. Hanzon. transcriptie
18 september 1828
Ingekomen post invnr 93 scans 269-270. Brief van 'De Directeur van Policie over het ressort ís-Gravenhage' aan de permanente commissie 'namens denzelve de Heer J.Sluiter', over de opsporing van de wees Anna Maria Westhof. transcriptie
18 september 1828
Ingekomen post invnr 93 scan 266. Begroting, gedateerd 18 september 1828, voor een ververij in Veenhuizen. Hoort bij brief directeur van 20 september. transcriptie
19 september 1828
Ingekomen post invnr 93. Brief van directeur Visser met nummer 427A, met onder meer verslag van een bezoek aan Veenhuizen.
transcriptie
20 september 1828
Ingekomen post invnr 93. scans 318-321. Brief van directeur Visser, gedateerd 20 september 1828 en met nummer 430A, met onder andere:

Op die van den 10 No. 907 dat ik nog geene behoorlijke opgaven van de Gestichten te Veenhuizen betrekkelijk de ingenomene kleeding van overledene enz: ontvangen hebbende hier op eerst bij eene volgende zal kunnen antwoorden.

stukje over een in Veenhuizen op te richten 'verwerij' voor stoffen, en

stukje over krankzinnige wees Maria Hendrika Dresselhuis








transcriptie

transcriptie
20 september 1828 Ingekomen post invnr 93 scans 339-340. Aanbesteding van de levering van wol aan de koloniŽn.
transcriptie
22 september 1828 Ingekomen post invnr 93 scans 364-367. Brief van directeur Visser onder meer over kolonist De Vries en diens omgang met een ingedeelde (zie ook 6 september) en:

Bij het besluit der Permanente Kommissie waar bij aan den boekhouder Pouilly het houden der winkel is ontzegt, is niet bepaald wie deszelfs opvolger als winkelier zijn zal; en hoewel ik mij meen te herinneren dat hiervoor de kolonist Kremer bestemd is, heb ik toch gemeend, de intentie der Permanente Kommissie hierover heeft bepaald te moeten vragen, alvorens daaraan gevolg te geven..

26 september 1828
Ingekomen post invnr 93 scans 473-476. Brief directeur Visser over veteranen als veldwachters op de Ommerschans (zie 13 november), met ook schets van de te bouwen veldwachterswoningen.

26 september 1828
NIET in het archief van de Maatschappij van Weldadigheid, maar in dat van het provinciebestuur. Brief van burgemeester Tonckens van Norg aan Gedeputeerde Staten van Drente of de nieuw aan te leggen begraafplaats in zijn gemeente groot genoeg moet zijn om ook Veenhuizenaren te bergen. Met besluit Gedeputeerde Staten van 30 september 1828 dat dat niet hoeft. transcriptie:

1 oktober 1828
Ingekomen post invnr 94. Brief van B van Steenwijk (de broer van Douwe Petrus) aan dokter Hanzon transcriptie
2 oktober 1828
Ingekomen post invnr 94. Brief van J. Hatzmann aan de permanente commissie
transcriptie
3 oktober 1828
Ingekomen post invnr 94. Brief van de gouverneur van Drenthe aan de permanente commissie over de lijsten met dienstplichtigen die zij moet opstellen.
transcriptie
6 oktober 1828 Ingekomen post invnr 94. Brief directeur Visser met nummer N454A met onder meer inzending van het maandelijks verslag van kapitein Thonhšuser

8 oktober 1828
Ingekomen post invnr 94. Brief van arbeiderskolonist Jellema aan de permanente commissie
transcriptie
8 oktober 1828
Ingekomen post invnr 94. Brief van J.J. Hupscher over Gijsbertus van Merkum/Merkom
transcriptie
13 oktober 1828
Ingekomen post invnr 94 scans 150-151. Dominee Jentink zendt een lijst van protestantse kolonisten in Willemsoord.
Die lijst is de scans 152-163.

13 oktober 1828
Ingekomen post invnr 94 scans 174-176. Brief directeur waarin hij onder andere toestemming vraagt de wees Pieter Nuil naar de strafkolonie ts turen (de eerste keer dat een weeskind naar de strafkolonie gaat).


Ingekomen post invnr 94 scans 269-305. Lijst van tot de protestantse godsdienst behorende bewoners van Frederiksoord en Wilhelminaoord.

23 oktober 1828
Ingekomen post invnr 94 scans 332-333. Brief directeur: zendt in het gewoon kolonie berigt over October met twee bijlagen

???
Ingekomen post invnr 94. Brief van directeur Visser met nummer N483A:
a. Berigt dat de Arb.kol. T.F. Bergh voor zijne benoeming als adsistent op het Alg. Bureau heeft bedankt en zijn ontslag heeft verzocht met bijvoeging zijner rekening.
b. dat een weesjongen van het 3e Etabl. wegens het weiden van schapen op eens anders grond voor de regtbank van Assen is gedagvaard met opgave van de aanleidende oorzaak daartoe.
c. d. & e. ...

24 oktober 1828 Ingekomen post invnr 94 scans 341-344. Brief van directeur Visser met nummer 485A:
a. Draagt voor tot molenaar te Veenhuizen den Bed.kol. Koenraad Bakker en tot zijn adsistent den veteraan Rosmalen.
b. Zendt in een staat houdende opgave der provincien en gemeenten waarin de kolonien zijn gelegen.
c. Stelt voor om eeenige Bed. Kol als veldwachters te Oschans provisioneel in dienst te houden en berigt dat de woningen voor dezelve tegen december gereed zullen zijn.
d. Geeft in overweging om het verbeteren der kerk en scholen aantebesteden en om in het aanstaande voorjaar daaraan te doen beginnen.
e. Berigt omtrent van Steenwijk en merkt aan dat het noodzakelijk is een ander geneesheer wordt benoemd.
f. Vraagt autorisatie om den voorzoon van den kolonist van Hemert in de kolonien optenemen.

24 oktober 1828 Ingekomen post invnr 94 scans 345-347. Brief van directeur Visser met nummer N484A met een verslag over de Ommerschans.

30 oktober 1828
Ingekomen post invnr 94 scan 402 (en bijschrift 403). De gemeente Ommen schrijft over het beloofde aanleggen van een kanaal van Ommen langs de Ommerschans naar de Dedemsvaart.


1 november 1828
Ingekomen post invnr 94 scans 433-435. Brief directeur met onder andere veroordeling van Van Kampen, dat Hatzmann geen aanstalten maakt te vertrekken en dat het gebrek aan dekens zich sterk doet gevoelen.

8 november 1827
Ingekomen post invnr 94 scans 448-449. Brief directeur Visser over klachten door de leverancier Brouwer uit Meppel bij dfe aanbesteding van winkelwaren, omdat sommige per etablissement inschrijven en andere voor heel Veenhuizen. (deze brief is van NA 7 november scans 533-535)

3 november 1828
Ingekomen post invnr 94. scans 470-472. Brief van de directeur, gedateerd 2 november 1828, met ondermeer gedeelte over de arbeiderskolonist Franciscus van Kampen:

Van de Heer Adjct Dir de Geus ontvangen hebbende eene missive van den 1o dezer N401, begeleidende eene van den Heer Burgemeester Tonkes met afschrift van een Proces Verbaal houdende aanklagt van den arb kolon Franciscus van Kampen tegen genoemde Adj Dir wegens het opsluiten van zijn zoon etc, heb ik gemeend alle die stukken in originali aan de Permanente te moeten zenden, met verzoek mij met terugzending derzelven wel te willen informeeren, hoedanig wij ons hier in hebben te gedragen, en of wij bij voorkomende gelegenheden de bevoegdheid behouden van kolonisten voor overtreding van koloniale wetten en reglementen, naar dezelve, ook door opsluiting te straffen.

Plus gedeelte over Van Steenwijk, met bijgevoegd brief van Douwe van Steenwijk














transcriptie
7 november 1828
Ingekomen post invnr 94 scans 533-535. Directeur doet verslag van den uitslag der plaats gehad hebbende aanbesteding van winkelwaren voor dec 1828 & jan / feb 1829.

8 november 1826
Ingekomen post invnr 94 scans 551-554. Directeur doet verslag van zijn bevinding te Veenhuizen, met pleidooi voor rogge of boekweitenmeel met melk als gezond voedsel, waarom hij 20 koeien heeft gekocht.

10 november 1828
Ingekomen post invnr 94 scans 557-558. Brief directeur dat de vroeg ingevallen vorst ervoor gezorgd heeft dat niet alle aardappelen de grond uit zijn gekomen.
13 november 1828
Uitgaande post Invnr XXX (en invnr 988). Besluit om veteranen aan te stellen als veldwachters bij de Ommerschans. Bijgevoegd is een lijst met namen, rang, ouderdom, moraliteit, huisgezin, aanmerkingen.
transcriptie
14 november 1828
Ingekomen post invnr 94 scans 589-591. Omdat de directeur niets gehoord heeft op zijn brief over de aanbesteding van winkelwaren, moet hij om de tijds wille De Vries uit Meppel aanschrijven als leverancier voor alle kolonien en etablissementen de komende drie maanden.

20 november 1828
Ingekomen post invnr 94 scans 649-653. Directeur doet onder meer verslag van zijn bevindingen op de Ommerschans. Hij laat de permanente commissie weten dat 'mijns inziens, eenen tamboer als zodanig te O.S. niet nodig is, te meer daar de signalen in het gestigt door behulp van of met de klok worden gegeven, terwijl de veteranen zodanig op eenen afstand van de schans geplaatst zijn dat ook ten hunnen aanzien geene teekens met de trom kunnen worden gegeven

27 november 1828
Ingekomen post invnr 94 scans 738-741. Directeur met onder andere voorstel voor het loon van veteranen.

28 november 1828
Ingekomen post invnr 94 scans 767-769. Brief van de directeur, gedateerd 28 november 1828, met stukje over pretenties van een leverancier, dat Van Steenwijk zich weer goed gedraagt en met ook opmerkingen over de gunstige ontwikkelingen bij de gezondheidszorg in de gestichten.
transcriptie
28 november 1828
Ingekomen post invnr 94. Brief van Binnenlandse Zaken dat er tegemoet gekomen wordt aan het verlangen van Jan Kennedy, te Landsmeer, om zijne schoonzuster Leentje Bruist, in de kinderetablissementen te Veenhuijsen uitbesteed te mogen tot zich nemen. transcriptie
30 november 1828
Ingekomen post invnr 94. Brief van burgemeester Tonckens over ziekte en sterfte in het 3de gesticht,
transcriptie

3 december 1828
Ingekomen post invnr 95. scans 27-29. Brief directeur waarin hij onder meer meldt dat twaalf veteranen huisgezinnen als veldwachters naar de Ommerschans zijn vertrokken.

4 december 1828
Ingekomen post invnr 95. Brief van de directeur, waarin hij meldt dat niet alleen burgemeester Tonckens langs is geweest, maar dat ook de president van de provinciale geneeskundige commissie J.A. van der Sluis de gestichten heeft bezocht. transcriptie
9 december 1828
Ingekomen post invnr 95. Brief van de directeur gedateerd 9 december 1828, over diverse onderwerpen, waaronder:
- stukje over de in de gevangenis zittende wees uit Veenhuizen Jacob Jennes
- stukje over de gezondheidstoestand in het derde gesticht
Daarna gaat het over de bestedeling in de vrije koloniŽn Jacob(us) Vos, die uit de kolonie was ontslagen, maar door de subcommissie Steenwijk is teruggezonden omdat ze hem niet moeten.


transcriptie

transcriptie

Ingekomen post invnr 95 scans 87-88. Brief directeur waarvan eerste deel mist zodat er geen datum is, over de veteraan Van Lier die zich aan wangedrag tegen een lid van de permanente commissie heeft schuldig gemaakt en - tot zijn plezier !! - naar zijn compagnie is teruggestuurd.
10 december 1828
Ingekomen post invnr 95 scans 89-90. Brief van directeur Visser waarin hij meldt dat er inlichtingen gevraagd zijn over de gezondheid in het derde gesticht en hij opdracht heeft gegeven die te verstrekken. transcriptie
11 december 1829
Uitgaande post 11 december 1829 N15, invnr 371. Brief over Willempje van der Dooze aan de subcommissie Amsterdam.
transcriptie
11 december 1828
Ingekomen post invnr 95 scans 106-108. Brief directeur waarbij hij onder meer opstuurt het reglement van tucht voor de Ommerschans.

12 december 1828
Ingekomen post invnr 95 scans 121-124. Directeur meldt onder meer dat het tuchtreglement voor het tweede gesticht te Veenhuizen gelijk is aan dat voor de Ommerschans.

13 december 1828
Ingekomen post invnr 95 scan 140. Brief van directeur der koloniŽn Visser, waaruit blijkt dat hij voor overleg naar Den Haag geroepen is. transcriptie
16 december 1828
Ingekomen post invnr 95. Rapport van Waterstaat Drenthe over de afwatering van het derde gesticht, door Binnenlandse Zaken doorgezonden aan de Permanente Commissie.
transcriptie
16 december 1828
Ingekomen post invnr 95.Brief van dokter Van der Sluis over de toestand in het derde gesticht aan de gouverneur van Drenthe. transcriptie
16 december 1828
Ingekomen post invnr 95.Brief van de subcommissie Lochem dat het slecht gaat met het ledental ter plaatse en dat ze last hebben van het elledige geschrijf over de koloniŽn. transcriptie
17 december 1828
Uitgaande post invnr 363.Concept-brief van de permanente commissie aan directeur Visser, dat de employťs een meer spaarzaam gebruik der gedrukte stukken moeten maken.
Waaruit:
'zoo lang te gebruiken als zij ruimte overlaten'.

17 december 1828
Uitgaande post invnr 363. De permanente commissie reageert op eerdere brieven van Binnenlandse Zaken en geeft ook eerste reactie op het rapport van Waterstaat Drenthe.
transcriptie
18 december 1828
Uitgaande post invnr 363. De permanente commissie reageert op het verslag van dokter Van der Sluis over het derde gesticht. samenvatting
24 december 1828
Ingekomen post invnr 95. Brief van Binnenlandse Zaken, gedateerd 24 december 1828, waarbij ze meedeelt dat er grote verontrusting is in Friesland en ze weer rapporten doorstuurt waaronder dat van Waterstaat Drenthe.
transcriptie
26 december 1828
Uitgaande post 26 december 1828, invnr 966. Besluit aangaande de kleeding stukken, welke door bedelaars kolonisten en weezen, die uit de gestichten ontvlugten of in dezelve komen te overlijden, worden achter- of nagelaten
transcriptie
27 december 1828
Ingekomen post invnr 95. Brief van Binnenlandse Zaken, waarbij ze een nieuw verslag van dokter Van der Sluis doorstuurt.
transcriptie
29 december 1828
Ingekomen post invnr 95 scans 290-292/ Brief van de directeur, die blijkbaar weer terug in Frederiksoord is, waarin hij onder meer opmerkt dat volgens het besluit van 24 december de bedelaarskleding duurder is dan die van gewone kolonisten.

30 december 1828
Uitgaande post invnr 363. De permanente commissie reageert op de rapporten van dokter Van der Sluis en de Waterstaat in Drenthe.
samenvatting
31 december 1828
Ingekomen post invnr 95 scans 331 en verder. Kinderen in de kolonie wier ouders per 31 december 1828 nog in leven zijn cq overleden zijn.