Drie stukken over de molen de Star bij de Ommerschans

De molen de Star wordt in 1848 dicht bij de Ommerschans gebouwd door de molenaar J. ten Kate, die soms als Cate geschreven wordt.  In het archief van de Rijkswerkinrichtingen te Ommerschans en Veenhuizen, Drents Archief toegang 0137.01 inventarisnummer 415 bevinden zich onderstaande stukken, in de inventaris beschreven als:
Overeenkomst tussen de Maatschappij van Weldadigheid en de molenaar J. ten Cate, waarbij de laatste een wijk zal graven vanuit de Dedemsvaart naar zijn molen en grond zal afstaan aan de Maatschappij om de Ommerschans door middel van een te graven wijk via zijn wijk verbinding te geven met de Dedemsvaart, 1848, met aanvullende bepalingen, 1849 en 1869.
Transcriptie van de stukken is van Ans Esselink van de vereniging de Ommerschans. Omwille van de leesbaarheid heb ik (Wil Schackmann) de nodige regeleinden aangebracht.


14/16 december 1848

De ondergeteekende, Directeur der Kolonien van de Maatschappij van Weldadigheid te Frederiksoord als daartoe bij resolutie de Permanente Commissie van den 2e december ll.  No 5, onder hare nadere goedkeuring geautoriseerd,
is overeengekomen met
J. ten Cate, korenmolenaar aan de Dedemsvaart,
over het navolgende:                

De tweede ondergetekende
staat aan de Maatschappij van Weldadigheid af, van zijnen grond, bij den korenmolen, die thans bij den brug voor de Ommerschans gebouwd wordt, zooveel als noodig is, om de wijk loopende van het Gesticht tot voor de hoeve van Kleijbeuker te verlengen en te brengen tot in de wijk, die hij voornemens is, met toestemming van het Provinciaal bestuur, te graven uit de Dedemsvaart  tot aan dien molen,
aan welke wijk hij zal geven eene gelijke breedte en diepte als er aan het  verlengde gedeelte der wijk van de Kolonie zal gegeven worden,
met vergunning aan de Directie der Kolonie, om alle goederen ten behoeve derzelve die wijk, op en af, te voeren uit en naar de Dedemsvaart, zonder daarvoor eenige vergoeding te vorderen,
verbindende hij zich zijn gedeelte dier wijk te dien einde, ten allen tijde in behoorlijken staat te zullen onderhouden en over die wijk, in den ouden veederweg??, tegen over het logement der Maatschappij eenen hoogen brug, met losse latten te zullen leggen en onderhouden,
zoodanig een, als er van wege de Maatschappij, voor de hoeve van Kleibeuker, zal worden gelegd,
waardoor alle bokschuiten kunnen varen, zonder afneming der latten en ook praam- en andere schuiten, na afname der latten,
een brug overigens die mede aan andere belanghebbenden bij den weg voldoet
en die brug vervolgens geheel buiten kosten der Maatschappij in bruikbaren staat te onderhouden.

De eerstondergeteekende,
verbindt zich daarentegen, om alle roggen, die de Kolonie de Ommerschans  voor eigen behoefte te malen heeft, voor vijftien centen het mud, uitsluitend bij den tweeden ondergeteekende, te malen te zullen geven, de rogge daartoe aan opgemelden molen doende brengen en het meel afhalen en zoo ook al de gerst die er voor de kolonie te pellen is, voor zeventig centen het mud,
mits, rogge en gerst behoorlijke worden gemalen en gepeld, het pellen naar het tarief van zoo vele koppen behoorlijke gort te moeten leveren, als het mud gerst nederlandsche ponden zwaar weegt, met bijvoeging van zooveel pelmeel als met de gort, het volle gewigt van het mud gerst, op één pond minder na uitmaakt,
beloovende de tweede ondergeteekende op dien voet, de kolonie te allen tijde van genoegzaam gemalen rogge en gepelde gerst te zullen voorzien,
waartoe hij zich door het groote vermogen van zijnen molen toereikend in staat acht, waarom hij zich dan ook verbindt, om ingeval van gebrek bij de kolonie, van elders of van zijne eigene gort daarin te zullen voorzien,
zoodat die kolonie door hem nooit verlegen zal worden gelaten,
doch waartoe hij dan ook regt heeft te vorderen, dat zijn molen nimmer van rogge of gerst van de kolonie ontbloot is, waartoe mitsdien het graan ten allen tijde op zijne schriftelijke aanvraag behoort te worden geleverd.

Terwijl de beide partijen zich verbinden om ingeval van verschil, over het niet behoorlijk nakomen van eene of andere der wederzijsche verpligtingen, dat verschil aan twee scheidsmannen, door ieder hunnen een te verkiezen, met regt van keuze, door deze beiden van eenen derden, ter beslechting te zullen overlaten en zich aan deze uitspraak te zullen onderwerpen, zonder deswege tot eenige procedure over te gaan.

En zijn hiervan opgemaakt twee eensluidenden door beide partijen onderteekend te Frederiksoord den 14 december 1848,
Get. J van Konijnenburg
En aan de Dedemsvaart, den 16 december 1848.
Get. J ten Kate,

Gezien en goedgekeurd,
’s Gravenhage, den 2 januari 1849 etc.

NB: De hoeve van Kleibeuker was hoeve nummer 7, die op de plek stond waar later de drukkerij van Veldzicht was. Met het logement der Maatschappij wordt bedoeld huize de Beuk.


1 mei 1849

Vervolg op contract dd 14/16 december 1848, zie ook 21/22 april 1869

De ondergeteekende Directeur der Koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid te Frederiksoord als daartoe bij resolutie der Permanente Commissie van den tweeden November ll. No 5, onder hare nadere goedkeuring geautoriseerd
en
J. ten Cate, korenmolenaar aan de  Dedemsvaart,
verklare tot aanvulling en rectificatie van een onderhandsch contract op den veertien den December achttien honderd achtenveertig, tusschen partijen omtrent zekeren afstand van grond en van regt tot doorvaart door eene wijk, aan de eene zijde, tegen verpligting aan den anderen kant, om op den molen van den Contractant ten anderen zijde, roggen en gerst te laten malen en pellen, op de wijze daarbij breeder vermeld,
welke contract is geregistreerd te Ommen, den eersten februari achttienhonderd negenenveertig deel 14 folio 166 recto van zeven.

Dat het perceel grond, van den Contractant ten anderen zijde, waarover in de overeenkomst, ten behoeve van den Contractant ter eenre is beschikt kadastraal bekend is in de Gemeente Avereest, sectie C No 12a
en dat voor zoveel noodig de waarde van dien afstand van grond en regt van doorvaart door partijen wordt begroot in kapitaal op twintig gulden.

En zijn hiervan gemaakt twee eensluidenden door beide partijen onderteekend, te Frederiksoord, den 1 mei 1849
en aan den Dedemsvaart den 6 mei 1849, J ten Kate. Etc.

…..Met de koopacte overgeschreven ten kantore van de hypotheken en het kadaster te Zwolle den twintigsten junie 1800 negen en veertig in deel 108 No 20 etc

NB: Gemeente Avereest, sectie C No 12a is de grond tussen de Margrietschool en Kruizingastraat.


21/22 april 1869

Vervolgcontract op contracten 14/16 december 1848 en 1/6 mei 1849

De ondergeteekende Directeur der Rijks-Gestichten te Ommerschans en Veenhuizen, daartoe gemagtigd zijnde door Zijne Excellentie den Minister van Binnenlandsche zaken bij missive van den derden dezer maand nummer 255, 10e afdeeling, ter eenre….
En de tweede ondergeteekende J. ten Kate, korenmolenaar aan de Dedemsvaart ter andere zijde
zijn overeengekomen het maalloon van een mud rogge van de onderteekening dezes af, van vijftien op twintig centen te verhoogen,
ook ter vergoeding van het verlies, dat er te Ommerschans geen gerst meer wordt verbouwd en mitsdien de pellen wordt aangeboden,
latende alle andere  bepalingen en bedingen als waaromtrent bij de contracten van 14/16 december 1848 en 1/6 mei 1849 etc…
ondertekend te Veenhuizen, den 21 april 1869
en aan de Dedemsvaart den 22 april 1869, J ten Kate.