TRANSCRIPTIE/VERTALING van en NOTITIES bij een kladje van een brief van Etta dd 22 maart 1794 aan raadpensionaris Van de Spiegel, gevoegd bij het derde verhoor door het comité van waakzaamheid op 8 oktober 1795, uit NL-HaNa 3.02.01 invnr 492


De brief zelf is niet bewaard gebleven, maar dit kladje is bij de huiszoeking door het comité van waakzaamheid in beslag genomen. Op de brief is geschreven 'Exhibitum den 8 October 1795, eerste jaar des Bataafse vrijheid, S. Prediges, secretaris van het committé van algemeene waakzaamheid'.

De brief komt ter sprake bij het derde verhoor door het comité van waakzaamheid op op 8 oktober 1795. De verhoren zijn bereikbaar via deze pagina, maar de betreffende tekst staat ook hier.

De brief wordt genoemd in Hardenberg pagina 86. Het is haar eerste reactie op het overlijden van Pierre Gosse, twee dagen later zal ze aan de stadhouder schrijven in de hoop op een ander hoofdredacteurschap, zie hier.

Hieronder staan achtereenvolgens:

■ Transcriptie van de brief, waarbij ik wat leestekens en regeleindes heb toegevoegd,

■ vertaling van de brief, idem,

■ de bespreking van de brief bij het derde verhoor en

■ de weergave van de brief zoals die is voorgelezen in de vergadering van 27 januari 1796 van de Provisionele Representanten van 't Volk van Holland, zie hier voor de context.


Transcriptie

Demande de la Privilege de la Gazette de La Haye vacant par la mort du Mr Gosse

S'il m'et s'il ettoit permis vous voir Mr, je vous proposerai un plan pour mettre ce républic à l'abris d'insulte ennemie, si les armées coalisées seront malheureux.

Puisque la grande politique a causé nos disatres, pourquoi non plus nous en servir pour prévenir de plus grands meaux ;

daigne me croire je suis jamais été dans aucune cabale, je les voyais tous et diferente ceux qui ont pour but leur fortune;

je disais a tous leur véritées;

Mr Choudieu, actuelle commissaire à l'armée de Nord, pourait attester qu'il m a servi lui même a rendre vain les intrigues de Busot et Condorcet en faveur d'une deputation des bataves contre cet republic sous le ministre narbonne a la declaration de guerre à la Prusse par Louis XVI.

Mais on voit, on ecoute même ceux qui ont porté les armes contre leur patrie, qui ont sollicité tant de fois sa perte dont les plus proches parens le sollicitent encore, les chefs de ce comité batave, qui cherchoient en 1787 et en 1793 la destruction de notre constitution et prospérité,

et moi je suis traité comme suspect, moi qui donnerai tout mon sang pour la sauver et on refuse meme le bien que je puis faire.

Je me résigne en vous protestant que quoi qu'il arrive je suis et serai toujours prêt a lui sacrifie ma vie seul bien qui reste a ma disposition au service de ma patrie et a vous donner les preuves que j'ettois digne de votre confiance et vos bontés par l'attachement, par la zele et par consideration respectueux.


Vertaling

Verzoek om het privilige van de Gazette de la Haye, vrijgekomen bij het overlijden van Mr Gosse

Indien het me toegestaan was u te ontmoeten, mijnheer, zou ik u een plan voorleggen om deze republiek tegen vijandige ondernemingen te beschermen mochten de coalitielegers falen.

Want aangezien de grote politiek onze tegenslagen heeft veroorzaakt, waarom ons daar dan niet van bedienen om groter kwaad te vermijden.

Geloof me, ik ben nooit betrokken geweest bij enig complot, ik doorzag ze allemaal en wist wie er zijn eigen fortuin als doel had,

ik zei hen allen de waarheid.

Mijnheer Choudieu, die momenteel commissaris bij het Noordelijke Leger is, kan getuigen dat hij me geholpen heeft om de intriges van Busot en Condorcet te verijdelen, die een depuatie van Bataven voorstonden tégen deze republiek, onder minister Narbonne bij de oorlogsverklaring aan Pruisen door Lodewijk XVI.

Maar men ontvangt en aanhoort zelfs diegenen die de wapens hebben opgenomen tegen hun vaderland, die zo vaak haar ondergang hebben nagestreefd en van wie de naaste verwanten dat nog steeds nastreven, de leiders van dat bataafse comité dat in 1787 en 1793 de vernietiging van onze Grondwet en voorspoed zochten.

En ik, ik word als verdachte behandeld, ik die al m'n bloed zou geven om haar te redden, en men weigert zelfs de diensten die ik kan leveren.

Ik leg me daarbij neer, u met klem verzekerend dat, wat er ook gebeure, ik klaar ben en steeds klaar zal zijn om voor haar m'n leven te offeren, het enige goed dat ik nog ten dienste kan stellen van m'n vaderland, en u de bewijzen te geven dat ik uw vertrouwen en uw goedheid waard was door m'n trouw, ijver en respectvolle consideratie. 


Bespreking bij het derde verhoor

Vervolgens aan de gedetineerde voorgeleesen seeker papier beginnende Demande zegt dat de persoon welke zij in de phrase ´Mais on voit´ bedoelt rom genaamd is, ofwel roe of ros, zijnde aan de Kock vermaagdschap welke destijds in de Casteleneij was gelogeert, en welke met Dumouriez de fransche zaak verlaaten hebbende naderhand alhier plans tot opening der toen aanstaande veldtogt tegens Frankrijk aan de hand wilde geeven, dat zij gearresteerde het met Plato eens is, dat die geene die tegens zijn vadeland de waapenen opneemt en bloed en ruine zoekt, dat die zijn vaderland niet regt kan beminnen.


Weergave door het Comité van Waakzaamheid

Op een ander tyde schreef zy aan den Raadpensionaris:

"Indien het my geoorlooft was u te zien, zou ik u een plan voorstellen, waar door deeze Republicq, zoo al de wapenen der gecoaliseerde mogendheden ongelukkig waaren, voor alle vyandelyke onderneeming, zoude beveiligd zyn.
De Heer .... tegenswoordig Commissaris bij de Armée van 't Noorden, zou kunnen getuigen, dat hy my zelfs geholpen heeft om de intrigues van Bussot en Condorcet, ter begunstiging der uitgewekene Bataven te verydelen.
Maar met ziet, men hoort zelf de zulken, die de wapenen tegen hun Vaderland gedragen, die deszelfs ondergang zo ernstig begeerd hebben en wier naastbestaande zulks nog begeeren, de Hoofden van het Bataafsche Committé, 't welk in 1787 en 1793 onze Constitutie, en daar mede ons geluk wilde vernielen.
En ik die myn bloed wilde geven om haar te beschermen, worde verdagt gehouden."


Je bent hier: OpeningBronnenNL-HaNaTg 3.02.01invnr 492 → brief  22-03-1794