FRAGMENTEN uit Nationaal Archief, toegang 2.21.057, Verzameling Dumont Pigalle

Pierre Alexandre Dumont-Pigalle was een Frans-Nederlandse journalist met patriotse sympathieën, die na de Pruisische inval in ons land in 1787 naar Frankrijk vluchtte en tot de uitgewekenen gerekend werd. Tijdens die ballingschap heeft hij als een dolle alles verzameld wat hem in handen kwam.
In 1800 deed hij zijn archief, waarin zich veel informatie over de uitgewekenen bevindt, over aan de Staat. Van andere onderzoekers, met name Rosendaal, zie hier, weet ik op welke plekken in dit archief Etta voorkomt:


Inventarisnummer 14


Op de omslag: Cahier de l'histoire particuliere concernant les Hollandois refugiés en France, Septembre 1791, maar die tijdsaanduiding is niet helemaal juist, want een onderdeel is 'Démarches faites près l'Assemblée Nationale - en 7bre 1791; - en janvier 1792. Die uitloop komt natuurlijk omdat de aanbieding van de memorie aan de nationale vergadering is uitgesteld omdat het uitlekte.

Achter de 'démarches' volgt de tekst van het discourse dat op 19-01-1792 door de uitgewekenen is uitgesproken bij de assemblée nationale, gevolgd door het antwoord van de voorzitter van die dag, de Nederlander Van Averhoult. Daar heeft Dumont-Pigalle een stukje bijgeschreven, dat moeilijk leesbaar is, maar hier eerst de transcriptie, daarna de vertaling:

Transcriptie

Mrs Abbema, De Witt, De Boetselaer, Huber, van Hoey, voulont profiter de la Présidence de Mr d' Averhoult, leur compatriotte, résolurent de faire une nouvelle demande auprès l'Assemblé Nationale, en faveur des réfugiés Hollandais qui tirent des secours  de la France, et en faveur de leur compatriottes expatriés qui n’ont encore aucune part à ces secours. En conséquence ils se décidèrent de paraître à la barre de l’Assemblée et invitèrent monsieur Capelle de Marsch de s’y présenter avec eux: mais mr de Capelle allegea qu’après l’apparition de ?? Stein et madame soi-disant baronne d’Aelders à ladite barre, d’autres Hollandais y seraient mal vus: - que le moment où un Hollandais qui tirait aussi des secours de la France, était le President de l’Assemblée, n’était point un moment propre pour faire cette demarche: - et que nos ennemis, tant Français qu’étrangers, ne manqueraient pas de tirer parti de tour cela, pour empêcher l’effet de la demande qu’on voulait faire de ??. Le refus de mr de Capellen’empecha pas les six messieurs surdits de se presenter le 19 janvier á la barre de l’Assemblée, où mr Abbema lut le discours que l’on ?? ci après.

Vertaling

De heren Abbema, De Witt, De Boetselaer, Huber, van Hoey, die gebruik wilden maken van het voorzitterschap van de heer d’Averhoult, hun landgenoot, besloten een nieuwe aanvraag te doen bij de Assemblée Nationale, ten gunste van de Hollandse vluchtelingen die steun ontvangen van Frankrijjk, en ten gunste van hun uitgeweken landgenoten die nog helemaal geen beroep kunnen doen op deze steun. Dientengevolge besloten ze voor de balie van de Assemblée te verschijnen en nodigden de heer Capelle de Marsch uit zich met hen te presenteren. Maar de heer Capelle meende dat na de verschijning van ?? Stein en de zogenaamde barones d’Aelders aan genoemde balie, nog meer Hollanders niet gewaardeerd zouden worden – dat het moment waarop een Hollander die ook steun ontving van Frankrijk, de voorzitter van de Assemblée was, dat dit geen goed moment was om deze aanvraag te doen;- en dat onze vijanden, zowel Fransen als buitenlanders, het niet zouden laten hier partij uit te trekken en zo het effect van de aanvraag die men wilde doen, zouden verhinderen. De weigering van de heer Capelle weerhield de zes genoemde heren er niet van zich de 19de januari te presenteren aan de balie van de Assemblée, waar de heer Abbema het vertoog las dat men hierna ?/.


Inventarisnummer 82

Hierin bevindt zich een Avis important, donné aux Patriotes Holandais par quelques uns de leurs freres. In die broederlijke kennisgeving wordt gewezen op de vijanden van de goede zaak:

Transcriptie

Pour executer le projet, il fallait que quelqu’un en dirigeât l’execution; et la Princess d’Orange, la femme la plus fourbe et la plus sidérate qui existe dans l’univers, se chargea de cette besogne. Pour le même effet il fallait aussi en divers endroits, et surtout en France, des supports, des émissaires, des stipendiés, en un mot des agens en tout état et condition et l’on en manqua pas. La Hollande, l’Angleterre et la Prusse en fournirent chacun leur part. Envoyés publics, intrigans de haut parage, aventuriers, scribent, espions, gens ?? et jusqu’á une femme qui se titre la baronne et que notre patrie a vomi de son sein pour aller s’illustrer en France par l’infamie de ses prostitutions, tout fut employé en ce cas par nos ennemis.

Vertaling

Om het project te kunnen uitvoeren, was het nodig dat iemand de leiding over de uitvoering op zich nam; en de prinses van Oranje, de meest achterbakse en angstaanjagende vrouw van het universum, nam deze taak op zich. Voor ditzelfde doel was het ook nodig dat er op verschillende plekken, en vooral in Frankrijk, ondersteuners waren, afgezanten, mensen die ervoor betaald kregen, in één woord agenten van welke staat of conditie ook en daaraan was geen gebrek. Holland, Engeland en Pruisen leveren ze allemaal. Ambtelijke gezanten, doortrapte intriganten, avonturiers, scribenten, spionnen, ?? mensen, en zelfs een vrouw die zich barones noemt en die door ons vaderland is uitgekotst om zich in Frankrijk te onderscheiden door de schanddaad van haar prostituties, alles werd hiertoe door onze vijanden aangewend.


Inventarisnummer 86

Naar dit invnr verwijst Hardenberg ook, althans hij verwijst naar 'Dumont-Pigalle no. P.P.P.P.' en dat is in de tegenwoordige inventaris invnr 86. Vermoedelijk is die verwijzing vanwege de zin in zijn boek: 'Dumont-Pigalle, een Fransman, lange tijd in Nederland woonachtig en later te Parijs gevestigd, noemt haar in zijn aantekeningen uitdrukkelijk de maîtresse van Brantsen.'

In dit invnr zit een briefje van Dumont-Pigalle over een bericht dat hij uit Nederland heeft gekregen. Volgens de inventaris op het archief Brantsen keert die september 1792 terug uit Parijs, zodat dit briefje uit die tijd moet zijn.

Transcriptie

Mr. Brantzen, ci-devant ambassadeur de Hollande à Paris, vient d'arriver ici (à la Haye) de Bruxelles. On présume qu'il y a été mandé pour procurer les lumieres qu'il a pu recueiller pendant sa mission.
NB: Cet homme etoit parti de Paris quelque temps après le 10 aout 1792. Certainement il n'a pas toujours été à Bruxelles et qu'y faisoit-il.
Lui et son ancienne maitresse la pretendu baron d'Aelders étoient deux intrigans du premiere ordre.

Vertaling

De heer Brantzen, voorheen ambassadeur van Holland in Parijs, is hier (in Den Haag) net aangekomen vanuit Brussel. Verondersteld wordt dat hij is gestuurd om zich de opbrengsten toe te eigenen die hij heeft kunnen vergaren tijdens zijn missie.
NB  Deze man is enkele dagen na 10 augustus 1792 uit Parijs vertrokken. Hij is ongetwijfeld niet de hele tijd in Brussel geweest en wat deed hij er.
Hij en zijn vroegere maîtresse, de zogenaamde barones d’Aelders, waren twee intriganten van de eerste orde.


Inventarisnummer 98

in dit invnr bevindt zich de Note instructive die Dumont-Pigalle geschreven heeft in gedrukte vorm. Daarop heeft hij een briefje geplakt met een handgeschreven mededeling, die niet honderd procent leesbaar is. Wat wel te ontcijferen viel staat hieronder eerst als transcriptie en daaronder in vertaling.

Transcriptie

Voici un paragraphe que j'avois inséré ici, et dans lequel je ?? ?? (beschuldigen? aanvallen?) Mdme d'Aelders, mais nos messieurs trouverent ?? retrancher ce paragraphe.
"Tous ce gens-lá se rassemblent tantot(?) dans un endroit (lokaliteit), tantot dans un autre. Une grande partie d'entre eux fréquente souvent la maison d'une femme de la république, assez connue par infamie de la conduite qu'elle a tenue depuis plusieurs années à Paris, et qui d'ailleurs est entierement ?? (verknocht?) au Stadhouder; lequel, aussi, que le font(?) les adherant et les protecteurs ??, paye fort largement le dévouement et les services de cette femme.

Vertaling

Voor zover te lezen komt het vrij vertaald op het volgende neer:

Hier een alinea die ik op deze plek had ingevoegd en waarin ik zeer duidelijk op madame d'Aelders doelde, maar de heren vonden het beter deze alinea weg te laten:
'Zulk volk komt dan weer hier, dan weer daar bijeen. Een groot gedeelte van hen bezoek zeer regelmatig het huis van een vrouw uit de Republiek, die bekend staat om de eerloosheid van haar gedrag dat zij al sinds vele jaren in Parijs tentoonspreidt, en die volkomen toegewijd is aan de stadhouder.

Je bent hier: OpeningBronnenNL-HaNa →Tg 2.21.057