Hoofdstuk 9, pagina 254
Een kokette op haar retour

De hele paragraaf gaat over H Hardenberg, Etta Palm, een Hollandse Parisienne 1743-1799, Van Gorcum’s Historische bibliotheek, Assen 1962. Mijn aantekeningen bij dat boek staan op deze pagina.

Bij die aantekeningen zijn alle in de paragraaf genoemde voorbeelden van onzorgvuldigheid en fantaseren terug te vinden.

Echt lol krijgt Hardenberg als de 47-jarige Etta schrijft aan de twintig jaar jongere Claude Basire. Het beeld van een vrouw die eerst wél seksuele macht over mannen heeft en later niet meer, is blijkbaar fascinerend voor hem en levert dat hapklare geschiedschrijving.

Tegelijk laat Hardenberg sommige gegevens onvermeld. Zo besteedt hij veel aandacht aan de brieven van Etta vanuit Woerden en een van die brieven citeert hij bijna helemaal, maar de vermeldingen daarin van Hugo Gevers als veroorzaker van haar gevangenschap laat hij consequent weg. Is dat uit piëteit voor iemands reputatie?

Hardenberg zou als Rijksarchivaris moeten weten hoe het hoort en had netjes duidelijk moeten maken waarop hij zich baseert. Maar zijn bronverantwoording is er eentje in het genre 'Ik som zoveel mogelijk op en ze zoeken het maar uit'. Zoveel mogelijk literatuur achterin een boek staat degelijk, maar ik heb de door hem genoemde boeken bijna allemaal nagegaan en een groot gedeelte heeft helemaal niets met Etta te maken. Maar het staat heel chique zo'n lijst. En het verhult dat je er verder maar een stuk op los fantaseert.

Judith Vega trekt in Feminist republicanism: Etta Palm Aelders on justice, virtue and men, artikel in tijdschrift History of European ideas, jaargang 10 (1989) afl. 03 p. 333-351, de conclusie: 'Hardenberg houdt niet van vrouwen.' Volgens mij is dat wel een terechte conclusie.

Je bent hier: OpeningHoofdstuk 9 → pagina 254